<a href="https://sme-asia.com/dhr-decor" style="align:center; display:block;">
<p><img src="http://sme-asia.com/wp-content/uploads/2017/04/advertisement-wide.png" alt="Advertisement"></p>
</a>

Business

ជំនាញដឹកនាំដ៏សំខាន់បំផុត ក្នុងយុគសម័យនៃការផ្លាស់ប្តូរឥតឈប់ឈរ

ក្នុងពិភពលោកដែលពោរពេញដោយការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការរំខានពីបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) អត្ថប្រយោជន៍ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់អ្នកដឹកនាំ មិនមែនស្ថិតលើបច្ចេកទេសខាងក្រៅនោះទេ ប៉ុន្តែគឺ “ការម្ចាស់ការលើចិត្តគំនិតខ្លួនឯង” (Internal Mastery)។

១. ការគ្រប់គ្រងចិត្តក្នុងពិភពដ៏មមាញឹក

ក្នុងសម័យកាលដែលពោរពេញដោយ AI ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងព័ត៌មានដ៏លើសលប់ សមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹង និងការត្រួតពិនិត្យផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួនឯង បានក្លាយជាអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់។ អ្នកដឹកនាំដែលចេះបណ្តុះនូវ “ភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងចិត្ត” នឹងអាចបង្កើតលំហរវាង “ព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើង” និង “ការឆ្លើយតប”។ លំហនេះហើយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងមានការត្រិះរិះច្បាស់លាស់ មានការវិនិច្ឆ័យល្អិតល្អន់ និងកាត់បន្ថយការសម្រេចចិត្តដោយអារម្មណ៍ឆេវឆាវ។

២. ឧត្តមភាពនៃមនុស្សជាតិ ធៀបនឹង AI

ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាអាចមានល្បឿនលឿន និងផ្ទុកទិន្នន័យបានច្រើនជាងមនុស្សក៏ដោយ ប៉ុន្តែចំណុចខ្លាំងរបស់មនុស្សដែលម៉ាស៊ីនមិនអាចជំនួសបាន គឺ “មនសិការ” (Consciousness)។ វាស្តែងចេញតាមរយៈ៖

• ការយល់ដឹង (Awareness): ការដឹងច្បាស់ពីស្ថានភាពជុំវិញ និងឥទ្ធិពលនៃសកម្មភាពខ្លួន។

• សេចក្តីមេត្តា (Compassion): ការដឹកនាំដោយផ្អែកលើការយល់ចិត្ត និងមនុស្សធម៌។

• សីលធម៌នៃការវិនិច្ឆ័យ (Ethical Judgment): ការសម្រេចចិត្តដែលប្រកបដោយគុណធម៌។

• ការច្នៃប្រឌិត (Creativity): គំនិតបង្កើតថ្មីដែលកើតចេញពីភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងការសង្កេត មិនមែនកើតចេញពីការគណនារបស់ក្បួនដោះស្រាយ (Algorithms) នោះទេ។

៣. ជំហានឆ្ពោះទៅរកការដឹកនាំប្រកបដោយចីរភាព

ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដ៏ឆ្នើមក្នុងយុគសម័យថ្មី លោកអ្នកគួរផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងជាប្រចាំ។ ការអនុវត្តសតិ និងការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងពេលប្រឈមនឹងសម្ពាធ នឹងជួយឱ្យអាជីវកម្មខ្នាតតូច និងមធ្យម (SMEs) អាចឈរជើងបានយ៉ាងរឹងមាំ និងសម្របខ្លួនបានគ្រប់កាលៈទេសៈ។

ក្នុងយុគសម័យដែលអ្វីៗប្រែប្រួលក្នុងមួយប៉ប្រិចភ្នែក ការចេះគ្រប់គ្រងចិត្តខ្លួនឯង គឺជាវិនិយោគដែលផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់បំផុតសម្រាប់អ្នកដឹកនាំអាជីវកម្មគ្រប់រូប។

មេរៀនដឹកនាំ ៤ ចំណុចពី Barry Diller៖ អ្វីដែលសាលាធុរកិច្ចមិនដែលបង្រៀនអ្នក

នៅក្នុងពិភពជំនួញដែលពោរពេញដោយការប្រកួតប្រជែង លោក Barry Diller ដែលជាប្រធានក្រុមហ៊ុន IAC និងជាមហាសេដ្ឋីលំដាប់ពិភពលោក បានបង្ហាញនូវទស្សនៈដឹកនាំប្លែកៗ ដែលខុសស្រឡះពីទ្រឹស្តីនៅក្នុងសៀវភៅសិក្សា។ សម្រាប់សហគ្រិន និងម្ចាស់អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងមធ្យម (SME) មេរៀនទាំង ៤ នេះគឺជាពន្លឺថ្មីក្នុងការគ្រប់គ្រងស្ថាប័ន៖

១. កុំខ្លាចក្នុងការ “វះកាត់” រចនាសម្ព័ន្ធដែលមិនដំណើរការ

ខណៈពេលដែលសាលាធុរកិច្ចបង្រៀនអំពី “ស្ថិរភាព” លោក Diller បែរជាផ្តល់តម្លៃលើការផ្លាស់ប្តូរដែលឆាប់រហ័ស។ ប្រសិនបើផ្នែកណាមួយនៃអាជីវកម្ម ឬរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងណាមួយចាប់ផ្តើមមានភាពស្ពឹកស្រពន់ អ្នកដឹកនាំត្រូវតែមានសេចក្តីក្លាហានក្នុងការ “វះកាត់” ឬផ្លាស់ប្តូរវាភ្លាមៗ ទោះបីជាវាធ្លាប់ជោគជ័យកាលពីមុនក៏ដោយ។ ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទម្លាប់ចាស់ គឺជាសត្រូវនៃនវានុវត្តន៍។

២. ជួលមនុស្សដោយផ្អែកលើ “សក្តានុពល” មិនមែនគ្រាន់តែ “បទពិសោធន៍”

លោក Diller ជឿជាក់លើការផ្តល់ឱកាសដល់មនុស្សដែលមានភាពវៃឆ្លាត និងមានមហិច្ឆតាខ្ពស់ ទោះបីជាពួកគេមិនទាន់មានបទពិសោធន៍ចំពាក្យស្លោកនៅក្នុងវិស័យនោះក៏ដោយ។ លោកយល់ថា មនុស្សដែលមានភាពច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ នឹងរកឃើញវិធីសាស្ត្រថ្មីៗដែលអ្នកមានបទពិសោធន៍យូរឆ្នាំប្រហែលជាមើលរំលង។

៣. ការប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយភាពស្មោះត្រង់បំផុត (Radical Candor)

នៅក្នុងស្ថាប័នរបស់លោក Diller គ្មានកន្លែងសម្រាប់ “នយោបាយផ្ទៃក្នុង” ឡើយ។ លោកតែងតែលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការនិយាយត្រង់ៗ និងរិះគន់ដើម្បីស្ថាបនា។ ការលាក់បាំងបញ្ហាដើម្បីរក្សាមុខមាត់ គ្រាន់តែធ្វើឱ្យបញ្ហានោះរីករាលដាលកាន់តែធំ។ អ្នកដឹកនាំត្រូវបង្កើតបរិយាកាសមួយដែលបុគ្គលិកហ៊ាននិយាយការពិត និងហ៊ានប្រកែកជាមួយប្រធាន ប្រសិនបើពួកគេមានគំនិតល្អជាង។

៤. រៀនរស់នៅជាមួយ “ភាពមិនច្បាស់លាស់”

សហគ្រិនភាគច្រើនចង់បានផែនការដែលច្បាស់លាស់ ១០០% មុននឹងចាប់ផ្តើម។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ Diller ពិភពជំនួញពិតប្រាកដគឺពោរពេញដោយភាពមិនប្រាកដប្រជា។ មេរៀនសំខាន់គឺ ការចេះសម្របខ្លួន និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តឱ្យបានលឿនបំផុត ក្នុងកាលៈទេសៈដែលយើងមិនទាន់មានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងដៃ។

ធនាគារជាតិកម្ពុជាបង្ហាញពីស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់ និងអតិផរណាទាបក្នុងឆ្នាំ២០២៥

លោកស្រី ជា សិរី ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា (NBC) បានបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ នៅតែរក្សាបានភាពវិជ្ជមាន។ កម្ពុជាអាចរក្សាបាននូវស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់ និងកម្រិតអតិផរណាទាប ព្រមទាំងបានដាក់ចេញនូវវិធានការជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំៗមួយចំនួន។

ការលើកឡើងនេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងជំនួបពិភាក្សាជាមួយក្រុមការងារនៃមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ដឹកនាំដោយលោក Kenichiro Kashiwase កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា នៅទីស្នាក់ការធនាគារជាតិ។

ចំណុចសំខាន់ៗនៃស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០២៥៖
* ការឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រឈម៖ ធនាគារជាតិបានដាក់ចេញវិធានការថ្មីៗដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំខាន់ៗ រួមមាន៖ ផលប៉ះពាល់ពីភាពតានតឹងនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ, បញ្ហាបទល្មើសស៊ីប៊ែរ (Cyber Fraud) និងដំណើរការទូទាត់សងប្រាក់ក្នុងវិស័យធនាគារឱ្យស្របតាមច្បាប់ជាធរមាន។

* អត្រាអតិផរណា៖ អតិផរណាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានកើនឡើងដល់ ២,៥% (បន្ទាប់ពីធ្លាក់ចុះមកកម្រិតទាបបំផុត ០,៨% កាលពីឆ្នាំ២០២៤)។ ការកើនឡើងនេះបណ្តាលមកពីតម្លៃអាហារកើនឡើងនៅដើមឆ្នាំ ប៉ុន្តែត្រូវបានសម្រាលវិញដោយសារការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃប្រេងឆៅលើទីផ្សារពិភពលោក។

* ស្ថិរភាពប្រាក់រៀល៖ អត្រាប្តូរប្រាក់រៀលធៀបនឹងដុល្លារអាមេរិកមានស្ថិរភាព និងមានសន្ទុះឡើងថ្លៃបន្តិចបន្តួច ដោយអត្រាមធ្យមគឺ ៤,០១១ រៀលក្នុងមួយដុល្លារ (ធៀបនឹង ៤,០៧១ រៀលក្នុងឆ្នាំ២០២៤)។
កត្តាជំរុញឱ្យប្រាក់រៀលមានតម្លៃ៖
១. ការកើនឡើងនៃតម្រូវការប្រើប្រាស់ប្រាក់រៀលក្នុងការចាយវាយប្រចាំថ្ងៃ។
២. កំណើនផលិតកម្មកសិកម្ម។
៣. ការរីកចម្រើននៃការទូទាត់តាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកជាប្រាក់រៀល។
“សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅតែបន្តរីកចម្រើន បើទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមពីខាងក្រៅធ្វើឱ្យល្បឿនកំណើនយឺតជាងឆ្នាំមុនៗក៏ដោយ។ អតិផរណានៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប និងអាចគ្រប់គ្រងបាន ខណៈដែលប្រាក់រៀលរក្សាបាននូវស្ថិរភាពរឹងមាំ” — របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ ២០២៥ របស់ធនាគារជាតិ

ជាចុងក្រោយ តំណាង IMF លោក Kashiwase បានបង្ហាញពីការគាំទ្រក្នុងការបន្តជួយអភិវឌ្ឍវិស័យធនាគារនៅកម្ពុជា តាមរយៈការផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេស អាហារូបករណ៍ និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពមន្ត្រីកម្ពុជាបន្ថែមទៀត។

ការពារ “លុយ” របស់អ្នក៖ មគ្គុទេសក៍ការពារអាជីវកម្មខ្នាតតូចពីការបោកប្រាស់តាមអនឡាញ

នៅក្នុងយុគសម័យសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ការទូទាត់ប្រាក់តាមរយៈ Bakong និង KHQR បានក្លាយជាសរសៃឈាមនៃអាជីវកម្មគ្រប់ប្រភេទក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែស្របពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាដើរលឿន ក្រុមជនខិលខូចក៏កំពុងអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្របោកប្រាស់ថ្មីៗកាន់តែសាហាវជាងមុនដែរ។

តើម្ចាស់អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងមធ្យម (SMEs) គួរធ្វើដូចម្តេចដើម្បីកុំឱ្យ “លុយ” ដែលរកបានដោយលំបាក ត្រូវធ្លាក់ក្នុងដៃបោក? ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលអ្នកត្រូវដឹង៖

១. ប្រយ័ត្នការបោកប្រាស់តាមរយៈ “Telegram”

Telegram គឺជាឧបករណ៍ទំនាក់ទំនងលេខ ១ សម្រាប់អាជីវកម្មនៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែវាក៏ជាកន្លែងដែលជនបោកប្រាស់ចូលចិត្តប្រើបំផុតដែរ។

វិធីសាស្ត្របោក៖ ជនបោកប្រាស់បង្កើតគណនីក្លែងបន្លំជានិព្វាន ឬភ្នាក់ងារធនាគារ ហើយផ្ញើសារមកអ្នកថា “គណនីរបស់អ្នកមានបញ្ហា” ឬ “ឈ្នះរង្វាន់” រួចឱ្យអ្នកចុចលើ Link ឬផ្ញើលេខកូដ OTP។

ដំណោះស្រាយ៖ * កុំចុចលើ Link ចម្លែកៗដែលផ្ញើមក។

បើកមុខងារ Two-Step Verification ក្នុង Telegram ជាដាច់ខាត។

ចងចាំថា៖ គ្មានបុគ្គលិកធនាគារណាម្នាក់សុំលេខកូដ OTP ពីអ្នកតាម Telegram ឡើយ។

២. ល្បិច “បន្លំរូបភាពផ្ទេរប្រាក់” (Fake Screenshot)

សម្រាប់អាជីវកម្មដែលលក់អនឡាញ ឬផ្ញើទំនិញតាមអីវ៉ាន់ ល្បិចនេះកំពុងកើតមានច្រើន។

វិធីសាស្ត្របោក៖ ជនបោកប្រាស់ប្រើកម្មវិធីកែរូបភាព (App ក្លែងបន្លំ) ដើម្បីបង្កើតរូបភាពផ្ទេរប្រាក់តាម Bakong ឬ App ធនាគារដែលមើលទៅដូចមែនទែន ១០០%។

ដំណោះស្រាយ៖ * កុំជឿលើរូបភាព Screenshot ដែលអតិថិជនផ្ញើមក។

ត្រូវពិនិត្យមើល ការជូនដំណឹង (Notification) នៅក្នុង App ធនាគារផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នក ឬ Merchant App ជាមុនសិន ថាតើលុយចូលមែនឬអត់ មុននឹងសម្រេចចិត្តប្រគល់ទំនិញ។

៣. ការពារ KHQR Stand របស់អ្នក

តើអ្នកដឹងទេថា ជនខិលខូចអាចមកលួចប្តូរ QR Code របស់អ្នកនៅមុខហាងបាន?

វិធីសាស្ត្របោក៖ ពួកគេមកលួចបិត QR Code ថ្មីរបស់ពួកគេពីលើ QR Code របស់អ្នក។ នៅពេលអតិថិជនស្កេន លុយនឹងរត់ចូលទៅគណនីជនបោកប្រាស់ជំនួសវិញ។

ដំណោះស្រាយ៖ ត្រូវពិនិត្យមើលផ្លាក KHQR របស់អ្នករៀងរាល់ព្រឹក និងពេលល្ងាច។ បើអាច គួរប្រើស៊ុមដែលរឹងមាំ ឬស្កេនសាកល្បងដោយខ្លួនឯងមុនពេលបើកហាង។

៤. កុំឱ្យបុគ្គលិកប្រើទូរស័ព្ទផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីទទួលលុយ

សម្រាប់ហាងដែលមានបុគ្គលិកច្រើន ការឱ្យបុគ្គលិកប្រើគណនីផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីទទួលលុយអតិថិជន គឺជាហានិភ័យធំ។

ដំណោះស្រាយ៖ ប្រើប្រាស់ Bakong for Business ឬ Merchant App របស់ធនាគារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកមានគណនីមេ (Owner) និងគណនីរង (Cashier)។ អ្នកអាចតាមដានរាល់ប្រតិបត្តិការបានភ្លាមៗតាមទូរស័ព្ទដៃរបស់អ្នក ទោះបីជាអ្នកមិននៅហាងក៏ដោយ។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងបង្កើនការបង្ក្រាបលើបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា (Cybercrime) យ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុតនៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។ បើអ្នកសង្ស័យថាត្រូវបានគេបោកប្រាស់ សូមប្រញាប់ទាក់ទងទៅធនាគាររបស់អ្នកភ្លាមៗ ឬរាយការណ៍ទៅកាន់ នាយកដ្ឋានប្រឆាំងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា

តើអ្នកធ្លាប់ជួបករណីសង្ស័យណាមួយដែរឬទេ? ចែករំលែកបទពិសោធន៍របស់អ្នកក្នុងប្រអប់ Comment ខាងក្រោមដើម្បីឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មផ្សេងទៀតបានដឹង និងការពារទាំងអស់គ្នា!

Health

ទម្លាប់អាក្រក់ប្រចាំថ្ងៃដែលអ្នកគួរចៀសវាង បើចង់មានសុខភាពល្អ និងអាយុយឺនយូរ

ក្នុងពិភពជំនួញដ៏មមាញឹក ការជោគជ័យមិនមែនវាស់វែងតែលើតួលេខនៃប្រាក់ចំណេញនោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាស្រ័យលើ “ទ្រព្យសម្បត្តិសុខភាព” របស់អ្នកផងដែរ។ មនុស្សជាច្រើនខិតខំរកលុយដើម្បីសេចក្តីសុខនៅថ្ងៃអនាគត តែបែរជាបំផ្លាញសុខភាពតាមរយៈទម្លាប់រស់នៅប្រចាំថ្ងៃដោយមិនដឹងខ្លួន។

ខាងក្រោមនេះគឺជាទម្លាប់អាក្រក់ៗដែលអ្នកគួរកែប្រែជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើអ្នកចង់រស់នៅបានយូរ និងប្រកបដោយថាមពល៖

១. ការអង្គុយធ្វើការយូរពេក (Sedentary Lifestyle)

សម្រាប់សហគ្រិន ឬបុគ្គលិកការិយាល័យ ការអង្គុយមុខកុំព្យូទ័រលើសពី ៦ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ បង្កហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺបេះដូង ទឹកនោមផ្អែម និងបញ្ហាសន្លាក់។

• ដំណោះស្រាយ៖ គួរក្រោកឈរ ឬដើរចេញពីកន្លែងអង្គុយរៀងរាល់ ៤៥ នាទីម្តង ដើម្បីឱ្យឈាមរត់បានស្រួល។

២. ការញ៉ាំអាហារកែច្នៃ និងភេសជ្ជៈផ្អែមខ្លាំង

អាហាររហ័ស (Fast Food) ឬអាហារដែលមានសារធាតុរក្សាទុកបានយូរ សម្បូរទៅដោយជាតិខ្លាញ់អាក្រក់ និងសូដ្យូម ដែលជាសត្រូវលាក់មុខនៃសរសៃឈាមបេះដូង។ រីឯជាតិស្ករលើសកម្រិត គឺជាដើមហេតុនៃភាពចាស់ជាងវ័យ និងការរលាកក្នុងរាងកាយ។

• ដំណោះស្រាយ៖ ជ្រើសរើសអាហារស្រស់ៗ បន្លែបៃតង និងកាត់បន្ថយការបន្ថែមស្ករក្នុងភេសជ្ជៈប្រចាំថ្ងៃ។

៣. ការគេងមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬគេងយប់ជ្រៅ

ការគេងតិចជាង ៦ ម៉ោងក្នុងមួយយប់ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យខួរក្បាលចុះខ្សោយ និងបាត់បង់ការផ្ដោតអារម្មណ៍លើការងារប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះទន់ខ្សោយ និងប្រឈមនឹងជំងឺមហារីកមួយចំនួនផងដែរ។

• ដំណោះស្រាយ៖ កំណត់ពេលវេលាគេងឱ្យបានច្បាស់លាស់ (ចន្លោះពី ៧ ទៅ ៨ ម៉ោង) និងជៀសវាងការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទមុនពេលចូលគេង។

៤. ការមើលរំលងបញ្ហាស្ត្រេស (Chronic Stress)

សម្ពាធការងារជារឿងដែលមិនអាចជៀសផុត ប៉ុន្តែការទុកឱ្យខ្លួនឯងស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ នឹងបញ្ចេញអរម៉ូន Cortisol ច្រើនពេក ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធខួរក្បាល និងសម្ពាធឈាម។

• ដំណោះស្រាយ៖ រៀនធ្វើសមាធិ ហាត់ប្រាណ ឬចំណាយពេលខ្លះធ្វើកិច្ចការដែលអ្នកចូលចិត្តដើម្បីរំសាយភាពតានតឹង។

៥. ការសេពគ្រឿងស្រវឹង និងបារី

គ្មានអ្វីបំផ្លាញអាយុជីវិតលឿនជាងការជក់បារី និងការពិសារគ្រឿងស្រវឹងហួសកម្រិតនោះទេ។ វាជាមូលហេតុចម្បងនៃជំងឺសួត ថ្លើម និងការចុះខ្សោយនៃមុខងារសរីរាង្គខាងក្នុង។

សុខភាព គឺជាការវិនិយោគដ៏ល្អបំផុតដែលអ្នកអាចធ្វើបានសម្រាប់អាជីវកម្មរបស់អ្នក។”

គ្មាននរណាម្នាក់អាចដឹកនាំក្រុមហ៊ុនឱ្យជោគជ័យបានទេ បើគ្មានរាងកាយមាំមួន និងស្មារតីភ្លឺស្វាង។

ចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់តូចៗនៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីអនាគតដ៏យូរអង្វែង និងពោរពេញដោយសុភមង្គល។

ការធ្វើការពីផ្ទះជាមួយជំងឺប្រកាំង៖ តិចនិកកាត់បន្ថយការឈឺក្បាលឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព



ការធ្វើការពីផ្ទះ (WFH) ផ្ដល់ភាពងាយស្រួលច្រើន ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺប្រកាំង វាក៏អាចជាបញ្ហាប្រឈមផងដែរ ប្រសិនបើមិនមានការរៀបចំឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ពន្លឺអេក្រង់ ឥរិយាបថអង្គុយ និងស្រ្តេស សុទ្ធតែជាកត្តាជំរុញឱ្យអាការៈប្រកាំងរើឡើង។
ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្រ្តសំខាន់ៗ ដើម្បីជួយអ្នកឱ្យធ្វើការបានយ៉ាងរលូន និងកាត់បន្ថយការឈឺក្បាល៖
១. រៀបចំបរិស្ថានការងារឱ្យមានផាសុកភាព

  • គ្រប់គ្រងពន្លឺ៖ ជៀសវាងពន្លឺដែលចាំងខ្លាំងពេកមកលើអេក្រង់កុំព្យូទ័រ។ អ្នកគួរប្រើពន្លឺធម្មជាតិ ឬប្រើអំពូលដែលមានពន្លឺទន់ (Warm light)។ ប្រសិនបើចាំបាច់ អាចប្រើមុខងារ “Night Light” នៅលើកុំព្យូទ័រដើម្បីកាត់បន្ថយពន្លឺពណ៌ខៀវ (Blue light)។
  • ខ្យល់អាកាស និងសីតុណ្ហភាព៖ បន្ទប់ដែលហប់ ឬក្ដៅពេក អាចធ្វើឱ្យឈឺក្បាល។ គួររក្សាសីតុណ្ហភាពឱ្យល្មម និងមានខ្យល់ចេញចូលល្អ។
    ២. យកចិត្តទុកដាក់លើឥរិយាបថអង្គុយ
    ការអង្គុយខុសទម្រង់ ដូចជាការឱនកខ្លាំង ឬកោងខ្នង អាចធ្វើឱ្យតានតឹងសាច់ដុំក និងស្មា ដែលជាមូលហេតុចម្បងបង្កឱ្យមានអាការៈប្រកាំង។
  • រៀបចំកម្ពស់អេក្រង់ឱ្យត្រូវនឹងកម្រិតភ្នែក។
  • ប្រើកៅអីដែលមានបង្អែកទ្រខ្នងបានល្អ។
    ៣. កំណត់ពេលវេលាសម្រាកឱ្យច្បាស់លាស់
    កុំអង្គុយជាប់អេក្រង់យូរពេក។ អនុវត្តច្បាប់ ២០-២០-២០៖ រៀងរាល់ ២០ នាទី មើលទៅចម្ងាយ ២០ ហ្វីត (ប្រហែល ៦ ម៉ែត្រ) រយៈពេល ២០ វិនាទី ដើម្បីឱ្យភ្នែកបានសម្រាក។
    ៤. រក្សាទម្លាប់ញ៉ាំ និងគេងឱ្យទៀងទាត់
    ទោះបីជាធ្វើការនៅផ្ទះ ក៏មិនគួររំលងអាហារពេលព្រឹក ឬពេលថ្ងៃត្រង់ដែរ។ ការចុះខ្សោយជាតិស្ករក្នុងឈាម និងការខ្សោះជាតិទឹក គឺជាសត្រូវនៃជំងឺប្រកាំង។ ត្រូវញ៉ាំទឹកឱ្យបានច្រើន និងចូលគេងឱ្យចំពេលកំណត់។
    ៥. ស្ដាប់សញ្ញាព្រមានរបស់រាងកាយ
    ប្រសិនបើអ្នកចាប់ផ្ដើមមានអារម្មណ៍ថាស្រវាំងភ្នែក ឬឈឺខ្ទកៗនៅចិញ្ចើម៖
  • សម្រាកពីអេក្រង់ភ្លាម។
  • រកកន្លែងងងឹត និងស្ងាត់ដើម្បីសម្រាកភ្នែក ៥-១០ នាទី។
  • ប្រើការស្អំត្រជាក់នៅត្រង់ក ឬថ្ងាស ដើម្បីបន្ធូរការឈឺចាប់។
    សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន៖
    ការធ្វើការពីផ្ទះមិនមែនជាឧបសគ្គសម្រាប់អ្នកជំងឺប្រកាំងនោះទេ ប្រសិនបើអ្នកចេះរៀបចំកាលវិភាគ និងបរិស្ថានជុំវិញខ្លួន។ ការការពារគឺប្រសើរជាងការព្យាបាល ដូច្នេះត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកជានិច្ច។

ចេញផ្សាយដោយ៖ SME Asia
ប្រភពយោង៖ Healthline

តើ AI កំពុងផ្លាស់ប្តូរវិស័យសុខាភិបាលយ៉ាងដូចម្តេច? ស្វែងយល់ពីអត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យទាំង ៥ យ៉ាង!

ការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក្នុងវិស័យសុខាភិបាល កំពុងតែផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ថ្មីនៃការព្យាបាល និងការថែទាំសុខភាពឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ ផ្អែកតាមប្រភពព័ត៌មានពី Healthline នេះគឺជាអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗចំនួន ៥ នៃ AI ក្នុងវិស័យសុខាភិបាល៖

១. ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបានត្រឹមត្រូវ និងរហ័ស

AI មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការវិភាគទិន្នន័យវេជ្ជសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញ ដូចជា រូបភាពអ៊ុលត្រាសោន (X-rays), CT scans និង MRI។ វាអាចជួយគ្រូពេទ្យក្នុងការស្វែងរកសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺមហារីក ឬជំងឺបេះដូង ដែលជួនកាលភ្នែកមនុស្សអាចមើលរំលង។ ការរកឃើញជំងឺបានកាន់តែឆាប់ មានន័យថាឱកាសនៃការព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយក៏មានកាន់តែខ្ពស់។

២. ការព្យាបាលបែបបុគ្គល (Personalized Medicine)

មនុស្សម្នាក់ៗមានហ្សែន និងរបៀបរស់នៅខុសៗគ្នា។ AI ជួយវិភាគទិន្នន័យហ្សែនរបស់សមាជិកម្នាក់ៗ ដើម្បីបង្កើតផែនការព្យាបាលដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់បុគ្គលនោះ (Precision Medicine)។ នេះជួយកាត់បន្ថយការសាកល្បងប្រើថ្នាំដែលមិនត្រូវនឹងស្ថានភាពជំងឺ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ផ្សេងៗ។

៣. ការបង្កើតឱសថថ្មីៗបានលឿនជាងមុន

ជាធម្មតា ការស្រាវជ្រាវ និងការផលិតថ្នាំថ្មីមួយមុខៗត្រូវចំណាយពេលរាប់សិបឆ្នាំ និងថវិកាច្រើនមហាសាល។ ប៉ុន្តែ AI អាចជួយក្នុងដំណើរការពិសោធន៍និម្មិត (Simulations) ដើម្បីទស្សន៍ទាយថា តើសមាសធាតុគីមីណាខ្លះដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងនឹងជំងឺ។ នេះធ្វើឱ្យការរកឃើញថ្នាំថ្មីៗចំណាយពេលខ្លីជាងមុន និងអស់ថវិកាតិចជាងមុន។

៤. ការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងាររដ្ឋបាល

គ្រូពេទ្យ និងគិលានុបដ្ឋាយិកា ចំណាយពេលច្រើនលើការកត់ត្រាឯកសារ។ AI អាចជួយសម្រួលការងារទាំងនេះ ដូចជាការបំប្លែងសំឡេងទៅជាអត្ថបទកត់ត្រា ការរៀបចំតារាងពេលវេលា និងការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យអ្នកជំងឺ។ នៅពេលការងាររដ្ឋបាលត្រូវបានកាត់បន្ថយ គ្រូពេទ្យនឹងមានពេលកាន់តែច្រើនក្នុងការយកចិត្តទុកដាក់ថែទាំអ្នកជំងឺផ្ទាល់។

៥. ការតាមដានសុខភាពពីចម្ងាយ (Remote Monitoring)

តាមរយៈឧបករណ៍វៃឆ្លាត (Wearable devices) ដូចជា នាឡិកាដៃវៃឆ្លាត AI អាចតាមដានចង្វាក់បេះដូង កម្រិតអុកស៊ីសែន និងការគេងរបស់អ្នកជំងឺជាប្រចាំ។ ប្រសិនបើមានសញ្ញាមិនប្រក្រតីណាមួយ កម្មវិធីនឹងផ្ដល់ដំណឹងទៅគ្រូពេទ្យភ្លាមៗ ដែលនេះជាការការពារគ្រោះថ្នាក់បន្ទាន់ ជាពិសេសសម្រាប់មនុស្សចាស់ ឬអ្នកមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។

ទោះបីជា AI ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនក៏ដោយ ក៏វានៅតែជាឧបករណ៍ជំនួយសម្រាប់គ្រូពេទ្យប៉ុណ្ណោះ។ ការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយ និងការផ្តល់ក្តីមេត្តាចំពោះអ្នកជំងឺ នៅតែត្រូវការការយល់ឃើញពីមនុស្សពិតប្រាកដ។

កុំច្រឡំ! សញ្ញាខូចបេះដូងចំពោះស្ត្រី និងបុរស មិនដូចគ្នាឡើយ៖ តើអ្នកកំពុងមើលរំលងសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ឬ?

ការយល់ដឹងពីសុខភាពបេះដូងគឺជារឿងសំខាន់បំផុត ប៉ុន្តែអ្វីដែលមនុស្សភាគច្រើនមិនបានដឹងនោះគឺថា រោគសញ្ញានៃជំងឺបេះដូងរវាងបុរស និងស្ត្រី គឺមានលក្ខណៈខុសគ្នាដាច់ស្រឡះ។ ការយល់ច្រឡំថាអ្នកគ្រប់គ្នាមានរោគសញ្ញាដូចគ្នា អាចធ្វើឱ្យយើងធ្វេសប្រហែស និងគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកស្រាយលម្អិតអំពីសញ្ញាព្រមានខុសៗគ្នា រវាងបុរស និងស្ត្រី៖

១. រោគសញ្ញាចំពោះបុរស (សញ្ញាបែបប្រពៃណី)

សម្រាប់បុរស រោគសញ្ញាភាគច្រើនគឺស្តែងចេញមកយ៉ាងច្បាស់ៗ និងខ្លាំងៗ ដែលយើងចំណាំហៅថា “សញ្ញាបែបហូលីវូដ”៖

  • ឈឺទ្រូងខ្លាំង (Chest Pain): មានអារម្មណ៍ថាដូចមានអ្វីមកសង្កត់ពីលើទ្រូងយ៉ាងធ្ងន់ ឬណែនក្នុងទ្រូងខ្លាំង។

  • ឈឺរាលដាលដល់ដៃឆ្វេង: ការឈឺចាប់ដែលចាប់ផ្តើមពីទ្រូង រួចរាលដាលទៅស្មា និងចុះទៅដៃខាងឆ្វេង។

  • ដង្ហើមខ្លី: មានអារម្មណ៍ថប់ដង្ហើម ទោះបីជាមិនបានធ្វើការធ្ងន់ក៏ដោយ។

  • បែកញើសត្រជាក់: ស្រាប់តែបែកញើសជោកខ្លួន ទោះបីនៅក្នុងម៉ាស៊ីនត្រជាក់ក៏ដោយ។

២. រោគសញ្ញាចំពោះស្ត្រី (សញ្ញាដែលងាយនឹងមើលរំលង)

ស្ត្រីច្រើនតែមិនសូវមានអាការៈឈឺទ្រូងខ្លាំងដូចបុរសទេ ប៉ុន្តែពួកគេស្តែងចេញតាមរយៈរោគសញ្ញាផ្សេងៗដែលមើលទៅដូចជាជំងឺទូទៅ៖

  • អស់កម្លាំងខ្លាំងខុសធម្មតា: មានអារម្មណ៍ថាអស់កម្លាំងខ្លាំង សូម្បីតែធ្វើកិច្ចការផ្ទះបន្តិចបន្តួច ឬទើបតែភ្ញាក់ពីគេង (សញ្ញានេះអាចកើតឡើងច្រើនថ្ងៃមុនពេលឈឺបេះដូងពិតប្រាកដ)។

  • ឈឺថ្គាម ខ្នង ឬក: ជាជាងការឈឺទ្រូង ស្ត្រីច្រើនតែមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់នៅផ្នែកខាងលើនៃរាងកាយ។

  • ចង្អោរ ឬភើអណ្តែត: ស្ត្រីជាច្រើនច្រឡំអាការៈនេះទៅនឹងជំងឺក្រពះ ឬពុលចំណីអាហារ។

  • អារម្មណ៍ថប់បារម្ភ: មានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច ឬមួរម៉ៅខុសធម្មតា រួមជាមួយការដកដង្ហើមមិនដល់គ្នា។

៣. មូលហេតុនៃភាពខុសគ្នា

តើហេតុអ្វីបានជាមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងបែបនេះ?

  1. សរសៃឈាម: បុរសច្រើនតែមានការស្ទះនៅក្នុងសរសៃឈាមអាកទែរធំៗ (Macrovascular)។ រីឯស្ត្រី ច្រើនតែមានបញ្ហានៅក្នុងសរសៃឈាមតូចៗដែលបែកខ្នែង (Microvascular)។

  2. អ័រម៉ូន: អ័រម៉ូនអេស្ត្រូសែន (Estrogen) ជួយការពារបេះដូងស្ត្រីបានមួយកម្រិត ប៉ុន្តែក្រោយពេលអស់រដូវ ហានិភ័យរបស់ស្ត្រីនឹងកើនឡើងស្មើនឹងបុរស។

៤. វិធីការពារ និងការត្រៀមខ្លួន

មិនថាអ្នកជាបុរស ឬស្ត្រី ការការពារគឺប្រសើរជាងការព្យាបាល៖

  • កុំរង់ចាំ: ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថា “មានអ្វីមួយមិនស្រួល” ក្នុងខ្លួនលើសពី ១៥ នាទី សូមប្រញាប់ទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាម។

  • ពិនិត្យសុខភាព: តាមដានសម្ពាធឈាម កម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល និងជាតិស្ករឱ្យបានទៀងទាត់។

  • របៀបរស់នៅ: បរិភោគអាហារសុខភាព ហាត់ប្រាណឱ្យបានយ៉ាងហោចណាស់ ១៥០ នាទីក្នុងមួយសប្តាហ៍ និងកាត់បន្ថយស្ត្រេស។

ចំណាំ: “ពេលវេលាគឺជាសាច់ដុំបេះដូង”។ កាលណាអ្នកស្គាល់សញ្ញាព្រមានបានលឿន និងទៅដល់មន្ទីរពេទ្យទាន់ពេល ឱកាសនៃការសង្គ្រោះបេះដូងរបស់អ្នកឱ្យត្រឡប់មកដូចដើមវិញគឺមានកាន់តែខ្ពស់។

Family & Love

ទម្លាប់អាក្រក់ប្រចាំថ្ងៃដែលអ្នកគួរចៀសវាង បើចង់មានសុខភាពល្អ និងអាយុយឺនយូរ

ក្នុងពិភពជំនួញដ៏មមាញឹក ការជោគជ័យមិនមែនវាស់វែងតែលើតួលេខនៃប្រាក់ចំណេញនោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាស្រ័យលើ “ទ្រព្យសម្បត្តិសុខភាព” របស់អ្នកផងដែរ។ មនុស្សជាច្រើនខិតខំរកលុយដើម្បីសេចក្តីសុខនៅថ្ងៃអនាគត តែបែរជាបំផ្លាញសុខភាពតាមរយៈទម្លាប់រស់នៅប្រចាំថ្ងៃដោយមិនដឹងខ្លួន។

ខាងក្រោមនេះគឺជាទម្លាប់អាក្រក់ៗដែលអ្នកគួរកែប្រែជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើអ្នកចង់រស់នៅបានយូរ និងប្រកបដោយថាមពល៖

១. ការអង្គុយធ្វើការយូរពេក (Sedentary Lifestyle)

សម្រាប់សហគ្រិន ឬបុគ្គលិកការិយាល័យ ការអង្គុយមុខកុំព្យូទ័រលើសពី ៦ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ បង្កហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺបេះដូង ទឹកនោមផ្អែម និងបញ្ហាសន្លាក់។

• ដំណោះស្រាយ៖ គួរក្រោកឈរ ឬដើរចេញពីកន្លែងអង្គុយរៀងរាល់ ៤៥ នាទីម្តង ដើម្បីឱ្យឈាមរត់បានស្រួល។

២. ការញ៉ាំអាហារកែច្នៃ និងភេសជ្ជៈផ្អែមខ្លាំង

អាហាររហ័ស (Fast Food) ឬអាហារដែលមានសារធាតុរក្សាទុកបានយូរ សម្បូរទៅដោយជាតិខ្លាញ់អាក្រក់ និងសូដ្យូម ដែលជាសត្រូវលាក់មុខនៃសរសៃឈាមបេះដូង។ រីឯជាតិស្ករលើសកម្រិត គឺជាដើមហេតុនៃភាពចាស់ជាងវ័យ និងការរលាកក្នុងរាងកាយ។

• ដំណោះស្រាយ៖ ជ្រើសរើសអាហារស្រស់ៗ បន្លែបៃតង និងកាត់បន្ថយការបន្ថែមស្ករក្នុងភេសជ្ជៈប្រចាំថ្ងៃ។

៣. ការគេងមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬគេងយប់ជ្រៅ

ការគេងតិចជាង ៦ ម៉ោងក្នុងមួយយប់ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យខួរក្បាលចុះខ្សោយ និងបាត់បង់ការផ្ដោតអារម្មណ៍លើការងារប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះទន់ខ្សោយ និងប្រឈមនឹងជំងឺមហារីកមួយចំនួនផងដែរ។

• ដំណោះស្រាយ៖ កំណត់ពេលវេលាគេងឱ្យបានច្បាស់លាស់ (ចន្លោះពី ៧ ទៅ ៨ ម៉ោង) និងជៀសវាងការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទមុនពេលចូលគេង។

៤. ការមើលរំលងបញ្ហាស្ត្រេស (Chronic Stress)

សម្ពាធការងារជារឿងដែលមិនអាចជៀសផុត ប៉ុន្តែការទុកឱ្យខ្លួនឯងស្ត្រេសរ៉ាំរ៉ៃ នឹងបញ្ចេញអរម៉ូន Cortisol ច្រើនពេក ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធខួរក្បាល និងសម្ពាធឈាម។

• ដំណោះស្រាយ៖ រៀនធ្វើសមាធិ ហាត់ប្រាណ ឬចំណាយពេលខ្លះធ្វើកិច្ចការដែលអ្នកចូលចិត្តដើម្បីរំសាយភាពតានតឹង។

៥. ការសេពគ្រឿងស្រវឹង និងបារី

គ្មានអ្វីបំផ្លាញអាយុជីវិតលឿនជាងការជក់បារី និងការពិសារគ្រឿងស្រវឹងហួសកម្រិតនោះទេ។ វាជាមូលហេតុចម្បងនៃជំងឺសួត ថ្លើម និងការចុះខ្សោយនៃមុខងារសរីរាង្គខាងក្នុង។

សុខភាព គឺជាការវិនិយោគដ៏ល្អបំផុតដែលអ្នកអាចធ្វើបានសម្រាប់អាជីវកម្មរបស់អ្នក។”

គ្មាននរណាម្នាក់អាចដឹកនាំក្រុមហ៊ុនឱ្យជោគជ័យបានទេ បើគ្មានរាងកាយមាំមួន និងស្មារតីភ្លឺស្វាង។

ចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់តូចៗនៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីអនាគតដ៏យូរអង្វែង និងពោរពេញដោយសុភមង្គល។

ការធ្វើការពីផ្ទះជាមួយជំងឺប្រកាំង៖ តិចនិកកាត់បន្ថយការឈឺក្បាលឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព



ការធ្វើការពីផ្ទះ (WFH) ផ្ដល់ភាពងាយស្រួលច្រើន ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺប្រកាំង វាក៏អាចជាបញ្ហាប្រឈមផងដែរ ប្រសិនបើមិនមានការរៀបចំឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ពន្លឺអេក្រង់ ឥរិយាបថអង្គុយ និងស្រ្តេស សុទ្ធតែជាកត្តាជំរុញឱ្យអាការៈប្រកាំងរើឡើង។
ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្រ្តសំខាន់ៗ ដើម្បីជួយអ្នកឱ្យធ្វើការបានយ៉ាងរលូន និងកាត់បន្ថយការឈឺក្បាល៖
១. រៀបចំបរិស្ថានការងារឱ្យមានផាសុកភាព

  • គ្រប់គ្រងពន្លឺ៖ ជៀសវាងពន្លឺដែលចាំងខ្លាំងពេកមកលើអេក្រង់កុំព្យូទ័រ។ អ្នកគួរប្រើពន្លឺធម្មជាតិ ឬប្រើអំពូលដែលមានពន្លឺទន់ (Warm light)។ ប្រសិនបើចាំបាច់ អាចប្រើមុខងារ “Night Light” នៅលើកុំព្យូទ័រដើម្បីកាត់បន្ថយពន្លឺពណ៌ខៀវ (Blue light)។
  • ខ្យល់អាកាស និងសីតុណ្ហភាព៖ បន្ទប់ដែលហប់ ឬក្ដៅពេក អាចធ្វើឱ្យឈឺក្បាល។ គួររក្សាសីតុណ្ហភាពឱ្យល្មម និងមានខ្យល់ចេញចូលល្អ។
    ២. យកចិត្តទុកដាក់លើឥរិយាបថអង្គុយ
    ការអង្គុយខុសទម្រង់ ដូចជាការឱនកខ្លាំង ឬកោងខ្នង អាចធ្វើឱ្យតានតឹងសាច់ដុំក និងស្មា ដែលជាមូលហេតុចម្បងបង្កឱ្យមានអាការៈប្រកាំង។
  • រៀបចំកម្ពស់អេក្រង់ឱ្យត្រូវនឹងកម្រិតភ្នែក។
  • ប្រើកៅអីដែលមានបង្អែកទ្រខ្នងបានល្អ។
    ៣. កំណត់ពេលវេលាសម្រាកឱ្យច្បាស់លាស់
    កុំអង្គុយជាប់អេក្រង់យូរពេក។ អនុវត្តច្បាប់ ២០-២០-២០៖ រៀងរាល់ ២០ នាទី មើលទៅចម្ងាយ ២០ ហ្វីត (ប្រហែល ៦ ម៉ែត្រ) រយៈពេល ២០ វិនាទី ដើម្បីឱ្យភ្នែកបានសម្រាក។
    ៤. រក្សាទម្លាប់ញ៉ាំ និងគេងឱ្យទៀងទាត់
    ទោះបីជាធ្វើការនៅផ្ទះ ក៏មិនគួររំលងអាហារពេលព្រឹក ឬពេលថ្ងៃត្រង់ដែរ។ ការចុះខ្សោយជាតិស្ករក្នុងឈាម និងការខ្សោះជាតិទឹក គឺជាសត្រូវនៃជំងឺប្រកាំង។ ត្រូវញ៉ាំទឹកឱ្យបានច្រើន និងចូលគេងឱ្យចំពេលកំណត់។
    ៥. ស្ដាប់សញ្ញាព្រមានរបស់រាងកាយ
    ប្រសិនបើអ្នកចាប់ផ្ដើមមានអារម្មណ៍ថាស្រវាំងភ្នែក ឬឈឺខ្ទកៗនៅចិញ្ចើម៖
  • សម្រាកពីអេក្រង់ភ្លាម។
  • រកកន្លែងងងឹត និងស្ងាត់ដើម្បីសម្រាកភ្នែក ៥-១០ នាទី។
  • ប្រើការស្អំត្រជាក់នៅត្រង់ក ឬថ្ងាស ដើម្បីបន្ធូរការឈឺចាប់។
    សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន៖
    ការធ្វើការពីផ្ទះមិនមែនជាឧបសគ្គសម្រាប់អ្នកជំងឺប្រកាំងនោះទេ ប្រសិនបើអ្នកចេះរៀបចំកាលវិភាគ និងបរិស្ថានជុំវិញខ្លួន។ ការការពារគឺប្រសើរជាងការព្យាបាល ដូច្នេះត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកជានិច្ច។

ចេញផ្សាយដោយ៖ SME Asia
ប្រភពយោង៖ Healthline

យុទ្ធសាស្ត្រពង្រឹងជីវភាព និងស្មារតី ក្នុងកាលៈទេសៈសេដ្ឋកិច្ចប្រែប្រួល

នៅក្នុងយុគសម័យដែលសេដ្ឋកិច្ចមានការប្រែប្រួលមិនទៀងទាត់ ការត្រៀមខ្លួន និងការមានផែនការច្បាស់លាស់ គឺជាអាវុធដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ ដើម្បីឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលនេះដោយជោគជ័យ យើងគួរអនុវត្តតាមគោលការណ៍សំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ពង្រឹងវិន័យហិរញ្ញវត្ថុ
ការគ្រប់គ្រងលុយកាក់ គឺជាបេះដូងនៃស្ថេរភាពគ្រួសារ។ អ្នកគួរចាប់ផ្តើមពីការកាត់បន្ថយរាល់ការចំណាយដែលមិនចាំបាច់ ហើយងាកមកបង្កើនការសន្សំសម្រាប់កញ្ចប់ថវិកាបម្រុង ទុកប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រាអាសន្ន។ បន្ថែមពីនេះ ចូរមានភាពវៃឆ្លាតក្នុងការប្រើប្រាស់ទុន ដោយជៀសវាងការវិនិយោគលើវិស័យដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ពេក ដែលអាចធ្វើឱ្យអ្នកបាត់បង់ម្ចាស់ការលើទ្រព្យសម្បត្តិខ្លួនឯង។

២. រក្សា និងពង្រីកប្រភពចំណូល
ស្ថេរភាពនៃចំណូល គឺជាបង្អែកនៃសេចក្តីសុខ។ ដំបូងឡើយ អ្នកត្រូវថែរក្សាការងារ ឬអាជីវកម្មចម្បងរបស់អ្នកឱ្យបានល្អបំផុតតាមរយៈការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ប្រសិនបើមានលទ្ធភាព និងពេលវេលា ការស្វែងរកប្រភពចំណូលបន្ថែមផ្សេងទៀត នឹងជួយសម្រាលបន្ទុក និងបង្កើតជាខ្នើយសុវត្ថិភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុបានមួយកម្រិតទៀត។

៣. ផ្ដោតលើអ្វីដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង
យើងមិនអាចបញ្ឈប់ការឡើងថ្លៃនៃតម្លៃប្រេង ឬកែប្រែសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានឡើយ ប៉ុន្តែយើងមានសិទ្ធិអំណាចពេញលេញលើ៖

  • ការចាត់ចែងថវិកា៖ កំណត់ថាត្រូវចំណាយលើអ្វី និងសន្សំកម្រិតណា។
  • ការអភិវឌ្ឍខ្លួន៖ ពង្រឹងសមត្ថភាពការងារ និងអាជីវកម្មឱ្យកាន់តែខ្លាំង។
  • សុខភាព និងផ្លូវចិត្ត៖ បើកាយមាំមាំ ចិត្តស្ងប់ ការគិតនឹងមានពន្លឺ។

៤. គិតឱ្យវែងឆ្ងាយ និងច្នៃប្រឌិត
ស្ថានភាពលំបាក តែងតែបង្កប់នូវឱកាសថ្មីៗជានិច្ចសម្រាប់អ្នកដែលមិនបោះបង់។ សេដ្ឋកិច្ចតែងមានវដ្តឡើងចុះរបស់វា ដូច្នេះចូរប្រើប្រាស់ភាពច្នៃប្រឌិត និងការសិក្សារៀនសូត្រ ដើម្បីស្វែងរក “ច្រកចេញ” ឬ “គំនិតអាជីវកម្ម” ថ្មីៗដែលស្របតាមតម្រូវការទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។

៥. រក្សាសន្តិភាពផ្លូវចិត្ត
សុខភាពផ្លូវចិត្ត គឺជាកម្លាំងចលករនាំទៅរកជោគជ័យ។ ចូរកាត់បន្ថយការសេពព័ត៌មានអវិជ្ជមានដែលធ្វើឱ្យអ្នកបារម្ភហួសហេតុ ហើយងាកមកផ្ដោតលើការរៀនសូត្រ និងការរៀបចំផែនការសម្រាប់អនាគតវិញ។ ចិត្តដែលស្ងប់ នឹងជួយឱ្យអ្នកមើលឃើញផ្លូវដើរបានច្បាស់លាស់ជាងមុន។

ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់វ័យចូលនិវត្តន៍៖ របៀបសន្សំដើម្បីរស់នៅដោយថ្លៃថ្នូរ សរសេជាអត្ថបទ

ការរៀបចំខ្លួនសម្រាប់វ័យចូលនិវត្តន៍ មិនមែនជារឿងដែលត្រូវគិតនៅពេលយើងចាស់នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាកិច្ចការដែលត្រូវចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃនេះ។ ការរស់នៅដោយថ្លៃថ្នូរ និងមានឯករាជ្យភាពហិរញ្ញវត្ថុក្នុងវ័យជរា គឺជាផ្លែផ្កានៃការសម្រេចចិត្តដ៏ឆ្លាតវៃនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

ខាងក្រោមនេះគឺជាមគ្គុទ្ទេសក៍សំខាន់ៗ ដើម្បីជួយអ្នកសន្សំ និងរៀបចំផែនការសម្រាប់ជីវិតក្រោយការងារ៖
១. បណ្តុះទម្លាប់សន្សំឱ្យបានលឿនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន
ពេលវេលាគឺជាមិត្តល្អបំផុតនៃប្រាក់សន្សំ។ ការចាប់ផ្តើមសន្សំបន្តិចបន្តួចតាំងពីវ័យក្មេង នឹងបង្កើតជាកញ្ចប់ថវិកាយ៉ាងច្រើនតាមរយៈ ការប្រាក់សមាស (Compound Interest)។
គោលការណ៍ ៥០/៣០/២០៖ ចែកប្រាក់ចំណូលរបស់អ្នកជា ៣ ផ្នែក (៥០% សម្រាប់តម្រូវការចាំបាច់, ៣០% សម្រាប់តម្រូវការបន្ទាប់បន្សំ និង ២០% សម្រាប់សន្សំ ឬវិនិយោគ)។
សន្សំមុនចាយ៖ បង្កើតទម្លាប់ដកប្រាក់សន្សំទុកភ្លាមៗ នៅពេលទទួលបានប្រាក់ខែ។
២. វិនិយោគដើម្បីបង្កើតចំណូលអកម្ម (Passive Income)
ការទុកលុយក្នុងកូនជ្រូក ឬក្រោមខ្នើយ នឹងធ្វើឱ្យលុយរបស់អ្នកចុះថោកដោយសារអតិផរណា។ ដើម្បីរស់នៅដោយថ្លៃថ្នូរ អ្នកត្រូវឱ្យលុយរបស់អ្នក “ធ្វើការ” ជំនួសអ្នក៖
អចលនទ្រព្យ៖ ការទិញដី ឬផ្ទះជួល ដែលអាចផ្តល់ចំណូលប្រចាំខែទៀងទាត់។
ទីផ្សារភាគហ៊ុន និងមូលបត្រ៖ វិនិយោគលើក្រុមហ៊ុនដែលមានស្ថិរភាព ឬទិញមូលបត្របំណុលរដ្ឋ។
ប្រាក់បញ្ញើមានកាលកំណត់៖ ជ្រើសរើសធនាគារដែលមានអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់សម្រាប់ប្រាក់បញ្ញើរយៈពេលវែង។
៣. ការពារហានិភ័យដោយធានារ៉ាប់រង
សុខភាពគឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតក្នុងវ័យចូលនិវត្តន៍។ ជំងឺបន្តិចបន្តួចអាចរំលាយប្រាក់សន្សំរបស់អ្នកបានក្នុងពេលដ៏ខ្លី ប្រសិនបើអ្នកមិនមានការការពារ។
ធានារ៉ាប់រងសុខភាព៖ ទិញប័ណ្ណធានារ៉ាប់រងតាំងពីនៅក្មេង (ព្រោះបុព្វលាភធានារ៉ាប់រងមានតម្លៃថោកជាង)។
ធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត៖ ជាការធានាផ្លូវចិត្តសម្រាប់ខ្លួនឯង និងគ្រួសារ។
៤. រស់នៅតាមលទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយបំណុល
ភាពថ្លៃថ្នូរមិនមែនស្ថិតលើការបង្អួតសម្ភារៈឡើយ ប៉ុន្តែស្ថិតលើការរស់នៅដោយគ្មានសម្ពាធបំណុល។
ជម្រះបំណុលមុនចូលនិវត្តន៍៖ ព្យាយាមសងបំណុលផ្ទះ ឬបំណុលធនាគារឱ្យអស់ មុនពេលអ្នកឈប់ធ្វើការ។
កាត់បន្ថយការចំណាយមិនចាំបាច់៖ បែងចែកឱ្យច្បាស់រវាង “របស់ដែលចង់បាន” និង “របស់ដែលត្រូវការ”។
៥. ថែរក្សាសុខភាពឱ្យបានល្អ
ការសន្សំលុយបានច្រើន នឹងគ្មានន័យឡើយ បើអ្នកគ្មានសុខភាពល្អដើម្បីរីករាយជាមួយវា។ ការបរិភោគអាហារដែលផ្តល់សុខភាព និងការហាត់ប្រាណទៀងទាត់ គឺជា “ការវិនិយោគ” ដ៏មានតម្លៃបំផុតដែលមិនត្រូវប្រើប្រាស់ប្រាក់។
ដំបូន្មានសំខាន់៖ វ័យចូលនិវត្តន៍ដ៏រីករាយ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែកើតចេញពីការរៀបចំផែនការយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ ចូរចាប់ផ្តើមថ្ងៃនេះ ដើម្បីសេរីភាពនៅថ្ងៃស្អែក។

Scroll to top