ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជាកំពុងបង្កើនការនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈពីប្រទេសសិង្ហបុរី និងម៉ាឡេស៊ី ដើម្បីបង្គ្រប់តម្រូវការក្នុងស្រុក បន្ទាប់ពីមានការកាត់បន្ថយការនាំចេញពីដៃគូធំៗគឺ វៀតណាម និងចិន ស្របពេលដែលវិបត្តិភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅមជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងញាំញីទីផ្សារថាមពលសកល។
យោងតាមប្រសាសន៍របស់លោកជំទាវ កែវ រតនៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានឱ្យដឹងថា ការសម្រេចចិត្តស្វែងរកប្រភពផ្គត់ផ្គង់ថ្មីនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការរឹតបន្តឹងការនាំចេញរបស់ប្រទេសវៀតណាម និងចិន ដែលបានផ្អាកការលក់ប្រេងចេញទៅក្រៅប្រទេសយ៉ាងហោចណាស់ដល់ដំណាច់ខែមីនានេះ ដើម្បីរក្សាសុវត្ថិភាពថាមពលក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។
ចំណុចសំខាន់ៗនៃស្ថានភាពប្រេងឥន្ធនៈ៖

• ការផ្លាស់ប្តូរប្រភពនាំចូល៖ កម្ពុជាបានបង្កើនការនាំចូលប្រេងសាំង និងម៉ាស៊ូតពីសិង្ហបុរី និងម៉ាឡេស៊ី ចំនួន ២៥% ក្នុងរយៈពេល ១៨ ថ្ងៃដំបូងនៃខែមីនា បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។
• ផលប៉ះពាល់ពីជម្លោះសកល៖ សង្គ្រាមរវាងអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់ បានបណ្តាលឱ្យមានការរំខានដល់ផ្លូវនាវាចរណ៍តាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងសកលហក់ឡើងខ្ពស់។
• ស្ថានភាពស្ថានីយប្រេងក្នុងស្រុក៖ កាលពីសប្តាហ៍មុន ស្ថានីយប្រេងប្រមាណ ១ ភាគ ៣ ក្នុងចំណោម ៦,៣០០ កន្លែងទូទាំងប្រទេសបានបិទទ្វារបណ្តោះអាសន្ន ដោយសារភាពមិនច្បាស់លាស់នៃតម្លៃ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នស្ថានភាពបានធូរស្រាលវិញ ដោយមានត្រឹមតែ ៥.៧៧% ប៉ុណ្ណោះដែលនៅបិទ។
• ស្តុកបម្រុង៖ បច្ចុប្បន្នកម្ពុជាមានប្រេងបម្រុងដែលអាចប្រើប្រាស់បានប្រហែល ២១ ថ្ងៃ (តិចជាងមួយខែ) សម្រាប់តម្រូវការធម្មតា។
  ការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាល
  លោកជំទាវរដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាកម្ពុជាមិនទាន់មានរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងក្នុងស្រុកក៏ដោយ ប៉ុន្តែតាមរយៈកិច្ចសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនធំៗដូចជា TotalEnergies និង Chevron កម្ពុជានៅតែអាចគ្រប់គ្រងការហូរចូលនៃប្រេងបានជាធម្មតា។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលកំពុងជំរុញផែនការសាងសង់រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងផ្ទាល់ខ្លួនឱ្យបាននៅឆ្នាំ ២០២៩ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។
  ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មក៏បានចេញសេចក្តីណែនាំយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដល់ម្ចាស់ស្ថានីយប្រេងទាំងអស់ ហាមឃាត់ការស្តុកទុកប្រេងដើម្បីដំឡើងថ្លៃ (ការធ្វើអាជីវកម្មលើសេចក្តីត្រូវការរបស់ពលរដ្ឋ) ដែលអាចនាំឱ្យមានការផាកពិន័យ ឬវិធានការច្បាប់។

ចិនរក្សាជំហរគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់ត្រឹមផ្នែកឌីប្លូម៉ាទិក ប៉ុន្តែបដិសេធដាច់ខាតក្នុងការលូកដៃផ្នែកយោធា

[ភ្នំពេញ/អន្តរជាតិ] — ក្នុងបរិបទនៃភាពតានតឹងដែលកំពុងកើនឡើងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ក្រុមអ្នកវិភាគអន្តរជាតិបានសង្កេតឃើញថា ប្រទេសចិនកំពុងអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ «តុល្យភាពដ៏ប្រុងប្រយ័ត្ន» មួយក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ខណៈពេលដែលទីក្រុងប៉េកាំងបន្តផ្តល់ការគាំទ្រយ៉ាងរឹងមាំផ្នែកឌីប្លូម៉ាទិក មហាអំណាចអាស៊ីមួយនេះបានបង្ហាញជំហរយ៉ាងច្បាស់ក្នុងការជៀសវាងរាល់ការចូលរួមផ្នែកយោធា ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។

ការគាំទ្រផ្នែកឌីប្លូម៉ាទិក៖ ការរក្សាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ

យោងតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញ ចិនចាត់ទុកអ៊ីរ៉ង់ជាដៃគូដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជាពិសេសក្នុងក្របខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការរយៈពេល ២៥ ឆ្នាំ។ ការគាំទ្រផ្នែកឌីប្លូម៉ាទិករបស់ចិន រួមមាន៖

• ការការពារលើឆាកអន្តរជាតិ៖ ចិនតែងតែប្រើប្រាស់សំឡេងរបស់ខ្លួនក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មឯកតោភាគីប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់។

• ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច៖ ការបន្តទិញប្រេង និងការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ គឺជាយន្តការឌីប្លូម៉ាទិកសេដ្ឋកិច្ច ដែលជួយឱ្យអ៊ីរ៉ង់អាចឈរជើងបាន បើទោះជាស្ថិតក្រោមសម្ពាធពីបស្ចិមលោកក៏ដោយ។

ការចៀសវាងការប៉ះទង្គិចយោធា៖ យុទ្ធសាស្ត្រ «បត់បែន»

ទោះបីជាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកវិភាគបានកត់សម្គាល់ថា ចិនបានកំណត់ព្រំដែនយ៉ាងច្បាស់លាស់ ចំពោះការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពប្រដាប់អាវុធ៖

1. ការកាត់បន្ថយហានិភ័យ៖ ទីក្រុងប៉េកាំងយល់ច្បាស់ថា ការលូកដៃផ្នែកយោធាណាមួយក្នុងជម្លោះរបស់អ៊ីរ៉ង់ នឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយបណ្តាប្រទេសដទៃទៀត ដូចជា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាបង្កើនការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។

2. សេរីភាពនៃយុទ្ធសាស្ត្រ៖ ដោយមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងសម្ព័ន្ធភាពយោធា ចិនរក្សាបាននូវភាពបត់បែនក្នុងការសម្របសម្រួលជម្លោះ និងអាចការពារផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួនបានយ៉ាងទូលំទូលាយ។

ទស្សនៈអ្នកជំនាញ

អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយបានសន្និដ្ឋានថា គោលនយោបាយរបស់ចិននៅពេលនេះ គឺផ្តល់ «ខែលការពារផ្នែកនយោបាយ» ឱ្យអ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែមិនផ្តល់ «ដាវសម្រាប់ចម្បាំង» ឡើយ។ ការធ្វើបែបនេះអនុញ្ញាតឱ្យចិនអាចបង្ហាញខ្លួនជា «មហាអំណាចប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ» ដែលនិយមការចរចា ជាជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំងបាយ។

[ខេត្តព្រះវិហារ] — ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិមកពីស្ថាប័នព័ត៌មានដ៏ល្បីល្បាញ The New York Times បានធ្វើដំណើរចុះទៅដល់បរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាន និងផ្ដិតយករូបភាពជាក់ស្ដែងអំពីស្ថានភាពបាក់បែកនៃតួប្រាសាទ បន្ទាប់ពីមានការវាយប្រហារដោយអាវុធធុនធ្ងន់ពីសំណាក់យោធាថៃកាលពីខែធ្នូកន្លងទៅ។

តាមសេចក្ដីរាយការណ៍ពីតំបន់ជួរមុខ បានឱ្យដឹងថា ការចុះមកដល់របស់អ្នកសារព័ត៌មានបរទេសនាពេលនេះ គឺក្នុងគោលបំណងបង្ហាញពិភពលោកឱ្យបានឃើញកាន់តែច្បាស់អំពីផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសម្បត្តិវប្បធម៌មនុស្សជាតិ ដែលត្រូវបានការពារដោយច្បាប់អន្តរជាតិ។ រូបភាពដែលត្រូវបានផ្ដិតយក រួមមានស្នាមបែកបាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ ក្បូរក្បាច់ចម្លាក់ដែលរងការខូចខាត និងដាននៃការផ្ទុះគ្រាប់កាំភ្លើងធំដែលបានធ្លាក់ចំតួប្រាសាទបុរាណមួយនេះ។

មន្ត្រីអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបានបញ្ជាក់ថា ការខូចខាតដែលកើតឡើងកាលពីខែធ្នូ គឺជាការបាត់បង់ដ៏ធំធេងសម្រាប់បេតិកភណ្ឌខ្មែរ។ វត្តមានរបស់អ្នកកាសែត The New York Times ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាសាក្សីដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយការពិតទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ អំពីទង្វើរំលោភបំពាន និងការបំផ្លិចបំផ្លាញមកលើតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលគ្មានទោសពៃរ៍។

យោធាកម្ពុជាដែលឈរជើងនៅតំបន់នោះ បានសម្របសម្រួល និងធានាសុវត្ថិភាពជូនក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចបំពេញភារកិច្ចបានយ៉ាងពេញលេញក្នុងការចងក្រងជាឯកសាររូបភាព និងវីដេអូ។ របាយការណ៍លម្អិតរបស់អ្នកសារព័ត៌មានអាមេរិកាំងនេះ រំពឹងថានឹងត្រូវចុះផ្សាយក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ ដែលនឹងធ្វើឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងពីសំណាក់អង្គការ UNESCO និងបណ្ដាប្រទេសនានាជុំវិញពិភពលោក។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ហើយការវាយប្រហារណាមួយមកលើតំបន់នេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើអនុសញ្ញាក្រុងឡាអេឆ្នាំ ១៩៥៤ ស្តីពីការការពារទ្រព្យសម្បត្តិវប្បធម៌ក្នុងករណីមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ៕

ភ្នំពេញ – ខណៈដែលស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅមជ្ឈិមបូព៌ាកាន់តែឡើងកម្ដៅ ជាពិសេសការរឹតបន្តឹងការធ្វើដំណើរតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ដោយសារជម្លោះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាននិងកំពុងដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្ត្រពន្លឿនការអភិវឌ្ឍវិស័យប្រេងកាតក្នុងស្រុកឱ្យបានរួចរាល់នៅត្រឹមឆ្នាំ២០២៩។

ការឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិថាមពលសកល

ការបិទខ្ទប់ ឬរឹតបន្តឹងនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមដង្ហើមប្រេងដ៏សំខាន់របស់ពិភពលោក បានធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងមានភាពមិនប្រាកដប្រជា។ សម្រាប់កម្ពុជា ដែលជាប្រទេសពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងលើការនាំចូលប្រេងសម្រេចពីក្រៅប្រទេស ការមាន រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង និង កន្លែងស្តុកប្រេងឆៅ ផ្ទាល់ខ្លួន គឺជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុតដើម្បី៖

• កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល៖ កាត់បន្ថយសម្ពាធពីការឡើងថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងតម្លៃប្រេងឆៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។

• ធានាសន្តិសុខថាមពល៖ បង្កើតទុនបម្រុងប្រេងយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រាមានអាសន្ន ឬវិបត្តិសង្គ្រាម។

• ស្ថិរភាពតម្លៃសម្រាប់ SME៖ ជួយឱ្យអាជីវកម្មខ្នាតតូច និងមធ្យមនៅក្នុងស្រុក អាចព្យាករណ៍ថ្លៃដើមផលិតកម្មបានច្បាស់លាស់ជាងមុន។

ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រឆ្នាំ២០២៩

តាមប្រភពពីមន្ត្រីជំនាញ និងអ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច ការដៅដៅឆ្នាំ២០២៩ គឺជាពេលវេលាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការសម្រេចឱ្យបាននូវ៖

1. ការស្តារឡើងវិញនូវរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង៖ ការជំរុញការវិនិយោគលើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងដែលមានស្រាប់ និងការបង្កើតថ្មីដែលខកខានកន្លងមក។

2. ការពង្រីកសមត្ថភាពស្តុក៖ ការកសាងដេប៉ូស្តុកប្រេងខ្នាតធំនៅតាមតំបន់ឆ្នេរ ដើម្បីអាចទិញប្រេងឆៅមកទុកក្នុងបរិមាណច្រើននៅពេលតម្លៃចុះថោក។

3. ការរុករកប្រេងក្នុងប្លុកបាតសមុទ្រ៖ ការបន្តកិច្ចពិភាក្សា និងកិច្ចសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិ ដើម្បីទាញយកធនធានប្រេងដែលមានក្នុងដែនសមុទ្រកម្ពុជា។

មតិអ្នកជំនាញ៖ “ក្នុងស្ថានភាពដែលច្រកសមុទ្រ Hormuz ត្រូវបានរឹតបន្តឹង កម្ពុជាមិនអាចអង្គុយរង់ចាំសំណាងបានទេ។ ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេងកាតនៅពេលនេះ គឺជាខែលការពារសេដ្ឋកិច្ចជាតិពីការរង្គោះរង្គើនៃសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។”

សម្រាប់សហគ្រាសខ្នាតតូច និងមធ្យម (SME) ភាពជោគជ័យនៃគម្រោងឆ្នាំ២០២៩ នឹងក្លាយជាដំណឹងល្អបំផុត។ នៅពេលកម្ពុជាអាចចម្រាញ់ប្រេងបានដោយខ្លួនឯង ថ្លៃអគ្គិសនី និងថ្លៃដឹកជញ្ជូននឹងមានស្ថិរភាព ដែលជាកត្តាជំរុញឱ្យផលិតផលខ្មែរមានសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់នៅលើទីផ្សារតំបន់។

SME ASIA នឹងបន្តតាមដានព័ត៌មាននេះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដើម្បីផ្តល់បច្ចុប្បន្នភាពដល់ម្ចាស់អាជីវកម្មទាំងអស់។

ទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស – លោក គេអូ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRC) បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៦១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីលើកឡើងពីក្តីបារម្ភដែលកំពុងកើនឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងភាពតានតឹងទ្វេភាគី និងការរំលោភបំពាននានា។

យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការដែលចេញផ្សាយដោយគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា បេសកកម្មនេះរួមមានសកម្មភាពការទូតយ៉ាងមមាញឹក។ លោក គេអូ រ៉េមី បានចូលរួមក្នុងជំនួបទ្វេភាគីចំនួន ២៩ លើក ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធអន្តរជាតិសំខាន់ៗ រួមមានថ្នាក់ដឹកនាំអង្គការសហប្រជាជាតិ តំណាងអង្គការអន្តរជាតិ ប្រទេសសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

ការចោទប្រកាន់ពីការប្រព្រឹត្តខុសធ្ងន់ធ្ងរ

ក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចពិភាក្សាទាំងនេះ គណៈប្រតិភូកម្ពុជាបានលើកឡើងនូវការចោទប្រកាន់ធ្ងន់ៗប្រឆាំងនឹងអាជ្ញាធរថៃ ដោយចាត់ទុកសកម្មភាពទាំងនោះថាជា “ការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្តរជាតិ”។ បណ្តឹងតវ៉ាជាក់លាក់ដែលត្រូវបានបង្ហាញទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមមាន៖

• ការឈ្លានពានតាមព្រំដែន៖ ការបិទច្រកព្រំដែនដោយឯកតោភាគី និងការបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់។

• អំពើហិង្សាលើស្ត្រី៖ របាយការណ៍អំពីករណីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទដែលប្រព្រឹត្តដោយបុគ្គលិកយោធាថៃ មកលើស្ត្រីខ្មែរ។

• ការបង្កើនសកម្មភាពយោធា៖ ការវាយប្រហារដោយមិនរើសមុខដោយប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ និងការដាក់ពង្រាយរបងលួសបន្លា រួមទាំងទូកុងតឺន័រដើម្បីរារាំងការធ្វើដំណើរ។

• បញ្ហាអធិបតេយ្យភាព៖ ការប៉ុនប៉ងប្តូរឈ្មោះតំបន់ភូមិសាស្ត្រនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងលើដីដែលកំពុងកាន់កាប់។

ការឆ្លើយតបជាអន្តរជាតិ និងជំហានបន្ទាប់

គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា តំណាងអន្តរជាតិដែលទទួលបានការរាយការណ៍ក្នុងសម័យប្រជុំទាំងនេះ បានសន្យាថានឹងរាយការណ៍ពីក្តីបារម្ភរបស់កម្ពុជាដោយផ្ទាល់ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលរៀងៗខ្លួន។ លើសពីនេះ ភាគីជាច្រើនបានផ្តល់ដំបូន្មានជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងចែករំលែក “បទពិសោធន៍ល្អៗ” ក្នុងគោលបំណងដោះស្រាយជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ តាមរយៈច្រកផ្លូវការទូតដោយសន្តិវិធី។

បេសកកម្មនេះសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញពីការផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់កម្ពុជា ឆ្ពោះទៅរកការប្រើប្រាស់វេទិកាសិទ្ធិមនុស្សសកល ដើម្បីស្វែងរកការសម្របសម្រួល និងសម្ពាធអន្តរជាតិ ចំពោះជម្លោះដែនដី និងបញ្ហាមនុស្សធម៌ដែលបានអូសបន្លាយពេលយ៉ាងយូរជាមួយប្រទេសជិតខាង។

អាស៊ានបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់ពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ដោយកំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការក្លាយជា សេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេលំដាប់ទី ៤ របស់ពិភពលោកនៅឆ្នាំ ២០៣០។ តំបន់នេះត្រូវបានសម្គាល់ដោយការរីកចម្រើនយ៉ាងរហ័សនៃសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ភាពធន់នឹងការរំខាននៃពាណិជ្ជកម្មសកល និងការផ្តោតយុទ្ធសាស្ត្រលើឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់។

១. ក្បាលម៉ាស៊ីនកំណើន និងការដឹកនាំក្នុងតំបន់

• ប្រទេសឈានមុខ៖ វៀតណាម ឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន និងម៉ាឡេស៊ី កំពុងដឹកនាំការរីកចម្រើនរបស់ប្លុកនេះ។

• ឧត្តមភាពរបស់វៀតណាម៖ បច្ចុប្បន្នជាសេដ្ឋកិច្ចដែលរីកលូតលាស់លឿនបំផុតក្នុងតំបន់ ដោយសម្រេចបាននូវ កំណើន GDP ៧-៨% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ ជោគជ័យនេះរុញច្រានដោយការចំណាយប្រតិបត្តិការទាប ស្ថិរភាពនយោបាយ និងកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងចំនួន ១០៦ លាននាក់។

• ការទាក់ទាញវិនិយោគ (FDI)៖ តំបន់នេះនៅតែបន្តទាក់ទាញការវិនិយោគយ៉ាងច្រើន ដោយគ្រាន់តែវៀតណាមតែម្នាក់ឯងទទួលបាន FDI ចំនួន ៣៨ ពាន់លានដុល្លារ (ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤) ដែលផ្តោតលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងការផលិតបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់។

២. បដិវត្តន៍ឌីជីថល

• កំណើនទីផ្សារ៖ ទីផ្សារឌីជីថលបានឈានដល់ជាង ៣០០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ (កើនឡើង ១៥% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន) ដោយសារការប្រើប្រាស់ AI, សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុឌីជីថល និងការលក់ទំនិញតាមវីដេអូ (Video Commerce)។

• ជោគជ័យក្នុងវិស័យធនាគារ៖ ធនាគារឌីជីថល Superbank របស់ឥណ្ឌូនេស៊ី (គាំទ្រដោយ Grab និង Singtel) គឺជាគំរូនៃការពង្រីកខ្លួនយ៉ាងរហ័ស ដោយទទួលបានអ្នកប្រើប្រាស់ ៥ លាននាក់ និងរកប្រាក់ចំណេញបានក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ៩ ខែប៉ុណ្ណោះ។

• ក្របខ័ណ្ឌ DEFA៖ ប្រទេសថៃកំពុងជំរុញ កិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលអាស៊ាន (DEFA) ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មឌីជីថលក្នុងតំបន់ដំបូងគេបង្អស់លើលោក ដើម្បីសម្របសម្រួលការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យឆ្លងដែន និងកាត់បន្ថយគម្លាតចំណូល។

៣. ភាពធន់នៃពាណិជ្ជកម្ម និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ

• មជ្ឈមណ្ឌលយុទ្ធសាស្ត្រ៖ ស្ថិតនៅចន្លោះមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងប៉ាស៊ីហ្វិក អាស៊ាននៅតែជាស្ពានដ៏សំខាន់តភ្ជាប់ទៅកាន់ទីផ្សារអាមេរិក និងមជ្ឈិមបូព៌ា។

• ការទប់ទល់នឹងសម្ពាធសកល៖ ទោះបីជាមានការដំឡើងពន្ធពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងការហូរចូលទំនិញថោកៗពីចិនក៏ដោយ ក៏អ្នកនាំចេញអាស៊ាននៅតែរក្សាកំណើនបានតាមរយៈគោលនយោបាយទីផ្សារសេរី និងការបត់បែនបានរហ័ស។

• តុល្យភាពអំណាច៖ ខណៈប្រទេសមួយចំនួនស្វែងរកកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក ប្រទេសចិននៅតែបន្តអំពាវនាវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីស៊ីជម្រៅ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើក្របខ័ណ្ឌ “ផ្អែកលើច្បាប់” ដើម្បីប្រឆាំងនឹងនិន្នាការគាំពារនិយមក្នុងពិភពលោក។

៤. ហានិភ័យអាកាសធាតុ និងនិរន្តរភាព

• ភាពងាយរងគ្រោះ៖ ការកើនឡើងនៃគ្រោះទឹកជំនន់ និងព្យុះទីហ្វុង បង្កជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច។

• អនុសាសន៍គោលនយោបាយ៖ OECD សង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការសម្រាប់ ហិរញ្ញប្បទានហានិភ័យអាកាសធាតុ និងយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីការពារសហគមន៍ និងធានាបាននូវការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញឱ្យបានឆាប់រហ័សក្រោយគ្រោះមហន្តរាយ។