សុខភាពគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុត ប៉ុន្តែជារឿយៗរាងកាយរបស់យើងតែងតែបញ្ជូនសញ្ញាព្រមានផ្សេងៗដែលយើងមើលរំលង ឬគិតថាជារឿងធម្មតា។ ការដឹងខ្លួនមុន និងការយកចិត្តទុកដាក់លើសញ្ញាទាំងនេះ អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតអ្នកពីជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបាន។

ខាងក្រោមនេះគឺជា សញ្ញាព្រមានសុខភាពទាំង ៧ យ៉ាង ដែលអ្នកមិនគួរមើលរំលង៖

១. ការស្រកទម្ងន់ខុសធម្មតាដោយគ្មានមូលហេតុ

ប្រសិនបើអ្នកមិនបានតមអាហារ ឬហាត់ប្រាណខ្លាំងក្លាទេ ប៉ុន្តែទម្ងន់របស់អ្នកស្រកចុះយ៉ាងលឿន (ឧទាហរណ៍៖ ស្រកលើសពី ៥% នៃទម្ងន់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលខ្លី) វាអាចជាសញ្ញានៃបញ្ហាសុខភាពដូចជា៖

• ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

• បញ្ហាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត

• ឬក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ អាចជាសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺមហារីក។

២. អស់កម្លាំងខ្លាំងទោះបីជាសម្រាកគ្រប់គ្រាន់

ការមានអារម្មណ៍ថាអស់កម្លាំងខ្លាំង ល្ហិតល្ហៃ ដែលមិនបាត់ទៅវិញក្រោយពេលគេងលក់ស្រួល អាចជាសញ្ញានៃ កង្វះជាតិដែក (ស្លេកស្លាំង) បញ្ហាបេះដូង ឬបញ្ហាផ្លូវចិត្តដូចជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្តជាដើម។

៣. ការប្រែប្រួលនៃបន្ទោបង់ ឬការនោម

ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់បន្ទោបង់ដែលអូសបន្លាយលើសពី ២ សប្តាហ៍ ដូចជាការរាគរូសរ៉ាំរ៉ៃ ទល់លាមកខ្លាំង ឬមានឈាមក្នុងលាមក/ទឹកនោម គឺជាសញ្ញាដែលត្រូវជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់ ព្រោះវាអាចពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ឬតម្រងនោម។

៤. ការឈឺក្បាលខ្លាំងភ្លាមៗ

ការឈឺក្បាលដែលកើតឡើងភ្លាមៗ និងខ្លាំងក្លាមិនធ្លាប់មានពីមុនមក (Thunderclap headache) អាចជាសញ្ញានៃការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល។ កុំរង់ចាំរហូតដល់វាបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។

៥. ដង្ហើមខ្លី ឬពិបាកដកដង្ហើម

ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថាពិបាកដកដង្ហើម ទោះបីជាកំពុងសម្រាក ឬធ្វើសកម្មភាពតិចតួចក៏ដោយ វាអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃ៖

• ជំងឺហឺត ឬបញ្ហាសួត

• បញ្ហាបេះដូង (ដូចជាការស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង)។

៦. ការប្រែប្រួលលើស្បែក ឬប្រជ្រុយ

ចូរពិនិត្យមើលរាងកាយរបស់អ្នក។ ប្រសិនបើមានប្រជ្រុយដែលដុះធំលឿន ខុសរូបរាង ប្តូរពណ៌ ឬមានដំបៅដែលមិនព្រមសះស្បើយ ទាំងនេះអាចជាសញ្ញានៃមហារីកស្បែក។

៧. ចក្ខុវិស័យប្រែប្រួលភ្លាមៗ

ការមើលឃើញមិនច្បាស់ ស្រវាំងភ្នែក ឃើញចំណុចខ្មៅ ឬបាត់បង់ការមើលឃើញមួយចំហៀងភ្លាមៗ អាចជាសញ្ញានៃជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬបញ្ហាភ្នែកធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវការការព្យាបាលជាបន្ទាន់។

ចំណាំ៖ អត្ថបទនេះផ្តល់ជូនសម្រាប់ជាចំណេះដឹងទូទៅប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើអ្នកមានសញ្ញាណាមួយក្នុងចំណោមចំណុចខាងលើ សូមប្រញាប់ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឲ្យបានច្បាស់លាស់។

ការរស់នៅក្នុងសម័យកាលដ៏មមាញឹកនេះ ភាពតានតឹង ឬស្ត្រេស (Stress) គឺជាបញ្ហាដែលយើងគ្រប់គ្នាពិបាកនឹងជៀសផុត។ ទោះជាយ៉ាងណា យើងមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើថ្នាំពេទ្យតែមួយមុខនោះទេ ព្រោះធម្មជាតិ និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅប្រចាំថ្ងៃ គឺជាឱសថដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុត។

ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្ត្រតាមបែបធម្មជាតិ ដើម្បីជួយឱ្យផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកត្រឡប់មកមានភាពស្រស់ថ្លា និងស្ងប់សុខឡើងវិញ៖

១. ការគ្រប់គ្រងដង្ហើម និងការធ្វើសមាធិ

វិធីដែលលឿនបំផុតក្នុងការបញ្ឈប់ស្ត្រេស គឺការដកដង្ហើម។ នៅពេលអ្នកមានអារម្មណ៍ថាស្ទះទ្រូង ឬថប់បារម្ភ៖

• ដកដង្ហើមឱ្យវែងៗ៖ ដកដង្ហើមចូលតាមច្រមុះឱ្យពោះប៉ោង ហើយបញ្ចេញតាមមាត់យឺតៗ។ វាជួយកាត់បន្ថយកម្រិតអ័រម៉ូន Cortisol (អ័រម៉ូនស្ត្រេស) ភ្លាមៗ។

• ចំណាយពេលសមាធិ៖ ត្រឹមតែ ៥-១០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីសង្កេតមើលខ្យល់ដង្ហើម នឹងជួយឱ្យខួរក្បាលសម្រាកពីភាពវឹកវរ។

២. បង្កើនសកម្មភាពរាងកាយ (ហាត់ប្រាណ)

ការធ្វើចលនារាងកាយមិនត្រឹមតែជួយឱ្យរាងកាយមាំមួនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជា “ថ្នាំបំបាត់ស្ត្រេស” ដ៏ល្អបំផុត៖

• បញ្ចេញជាតិពុល៖ ការរត់ ដើរលឿន ឬហែលទឹក ជួយឱ្យរាងកាយបញ្ចេញសារធាតុ Endorphins ដែលជាសារធាតុគីមីផ្តល់ក្តីសុខ។

• យោគៈ (Yoga)៖ ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការបត់បែនរាងកាយ និងការផ្ដោតលើស្មារតី ជួយឱ្យសាច់ដុំដែលតានតឹងបានធូរស្រាល។

៣. ការផ្សារភ្ជាប់ជាមួយធម្មជាតិ

មនុស្សយើងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយធម្មជាតិ។ ការស្ថិតនៅក្នុងបរិយាកាសបៃតងអាចជួយបង្កើនថាមពលវិជ្ជមាន៖

• ការដើរក្នុងសួន៖ ការមើលដើមឈើ ស្តាប់សំឡេងបក្សី ឬខ្យល់ត្រជាក់ៗ ជួយឱ្យអារម្មណ៍ស្រឡះ។

• ការដាំរុក្ខជាតិ៖ ការមើលថែទាំផ្កា ឬសួនដំណាំតូចៗនៅផ្ទះ គឺជាការព្យាបាលតាមបែបធម្មជាតិ (Horticultural therapy)។

៤. របបអាហារ និងការសម្រាក

អ្វីដែលអ្នកញ៉ាំ និងការដេករបស់អ្នក ប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់អារម្មណ៍៖

• កាត់បន្ថយជាតិកាហ្វេអ៊ីន និងស្ករ៖ ការញ៉ាំកាហ្វេច្រើនពេកអាចធ្វើឱ្យអ្នកកាន់តែភ័យខ្លាំង និងគេងមិនលក់។

• គេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់៖ ការគេងមិនលក់គឺជាសត្រូវធំបំផុតនៃសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ ព្យាយាមគេងឱ្យបាន ៧-៨ ម៉ោងក្នុងមួយយប់។

៥. ការចែករំលែក និងការសរសេរកំណត់ហេតុ

កុំទុកទុក្ខសោកតែម្នាក់ឯង៖

• និយាយជាមួយមនុស្សដែលទុកចិត្ត៖ ការបាននិយាយចេញនូវអ្វីដែលនៅក្នុងចិត្ត នឹងធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ថា “ធូរស្រាលដូចបានដកបន្លាចេញពីទ្រូង”។

• សរសេរកំណត់ហេតុ (Journaling)៖ ប្រសិនបើអ្នកមិនចង់និយាយ ប្រាប់ក្រដាសវិញក៏បាន។ ការសរសេររៀបរាប់ពីអ្វីដែលអ្នកជួបប្រទះ ជួយឱ្យអ្នកមើលឃើញបញ្ហាកាន់តែច្បាស់ និងរកដំណោះស្រាយបានងាយ។