<a href="https://sme-asia.com/dhr-decor" style="align:center; display:block;">
<p><img src="http://sme-asia.com/wp-content/uploads/2017/04/advertisement-wide.png" alt="Advertisement"></p>
</a>

Bong Rasi

អាថ៌កំបាំងពីក្រោយគ្រួសារដែលរីករាយ៖ របៀបដែលពួកគេគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ

ការពិភាក្សារឿងលុយកាក់ ជារឿងរសើបបំផុតមួយនៅក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍។ បើមិនចេះវិធីសាស្ត្រទេ វាអាចក្លាយជាដើមចមនៃជម្លោះមិនចេះចប់មិនចេះហើយ។ ខាងក្រោមនេះគឺជា «អាថ៌កំបាំង» និងបច្ចេកទេសមួយចំនួន ដើម្បីជួយឱ្យអ្នក និងគូស្រករពិភាក្សារឿងហិរញ្ញវត្ថុដោយរលូន និងមានសុភមង្គល៖

១. ជ្រើសរើស «ពេលវេលា និងទីកន្លែង» ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ

កុំពិភាក្សារឿងលុយកាក់នៅពេលដែលភាគីណាម្នាក់កំពុងហត់នឿយ ឃ្លាន ឬមានអារម្មណ៍មួម៉ៅពីការងារ។

• អាថ៌កំបាំង៖ បង្កើត «ម៉ោងហិរញ្ញវត្ថុប្រចាំខែ» (Money Date)។ កំណត់ពេលច្បាស់លាស់មួយក្នុងមួយខែ ដើម្បីអង្គុយជជែកគ្នាជាមួយភេសជ្ជៈដែលអ្នកចូលចិត្ត ក្នុងបរិយាកាសរីករាយ។

២. ផ្ដើមចេញពី «គោលដៅរួម» មិនមែន «ការស្ដីបន្ទោស»

ជំនួសឱ្យការនិយាយថា “ហេតុអ្វីបានជាបង/អូន ចាយអស់ច្រើនម្ល៉េះ?” ចូរផ្ដោតលើអ្វីដែលអ្នកទាំងពីរចង់បាននាពេលអនាគត។

• បច្ចេកទេស៖ និយាយអំពីក្ដីស្រមៃរួមគ្នា ដូចជាការទិញផ្ទះ ការដើរលេង ឬការសន្សំសម្រាប់កូន។ នៅពេលមានគោលដៅរួម អ្នកទាំងពីរនឹងមានអារម្មណ៍ថាជា «ក្រុមតែមួយ» ដែលកំពុងដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយគ្នា។

៣. អនុវត្តច្បាប់ «តម្លាភាព ១០០%»

ការលាក់បាំងបំណុល ឬការលួចចាយវាយដាច់ដោយឡែក (Financial Infidelity) គឺជាឃាតករឈាមត្រជាក់នៃទំនុកចិត្ត។

• អាថ៌កំបាំង៖ បើកបង្ហាញចំណូល និងចំណាយទាំងអស់។ បើមានបំណុលពីមុនមក ត្រូវប្រាប់គ្នាឱ្យត្រង់ ដើម្បីរកផ្លូវដោះស្រាយរួមគ្នា។

៤. បង្កើតប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងលុយដែលយុត្តិធម៌

មិនមានរូបមន្តណាមួយត្រូវសម្រាប់គ្រប់គូឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកអាចសាកល្បងវិធីសាស្ត្រ «លុយយើង លុយខ្ញុំ»៖

• គណនីរួម៖ សម្រាប់ចំណាយប្រចាំថ្ងៃ (ម្ហូបអាហារ ទឹកភ្លើង សាលាកូន)។

• គណនីផ្ទាល់ខ្លួន៖ ម្នាក់ៗគួរមានកញ្ចប់ថវិកាតូចមួយសម្រាប់ចំណាយផ្ទាល់ខ្លួន (ទិញរបស់ដែលខ្លួនចូលចិត្ត) ដោយមិនចាំបាច់សុំការអនុញ្ញាតពីម្ខាងទៀត។ វិធីនេះជួយកាត់បន្ថយអារម្មណ៍ថាត្រូវគេគ្រប់គ្រងខ្លាំងពេក។

៥. ប្រើពាក្យ «យើង» ជំនួសពាក្យ «បង» ឬ «អូន»

ភាសាដែលប្រើមានឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់។ ការប្រើពាក្យថា «យើងត្រូវសន្សំ» ស្ដាប់ទៅមានភាពកក់ក្ដៅជាងពាក្យថា «បងត្រូវតែឈប់ចាយ»។

• ការយោគយល់៖ បើដៃគូធ្វើខុសក្នុងការចាយវាយ កុំរិះគន់ខ្លាំងៗ។ ចូរនិយាយថា “លើកក្រោយ យើងគួរពិភាក្សាគ្នាស្វែងរកវិធីចំណាយឱ្យប្រសើរជាងនេះ”។

តារាងសង្ខេប៖ ច្បាប់មាស ៣ ប្រការ

ចំណាំ៖ លុយកាក់គ្រាន់តែជាឧបករណ៍សម្រាប់សាងសុភមង្គលប៉ុណ្ណោះ កុំឱ្យវាមកបំផ្លាញទំនាក់ទំនងដែលអ្នកបានសាងមកជាច្រើនឆ្នាំ។

យុទ្ធសាស្រ្តដោះស្រាយបំណុលគ្រួសារឱ្យអស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស

ការធ្លាក់ក្នុងបំណុលប្រៀបដូចជាការជាប់ក្នុងភក់ជ្រាំ បើមិនមានបច្ចេកទេសដកខ្លួនទេ កាន់តែរើបំរះ កាន់តែលិចជ្រៅ។ ប៉ុន្តែ គ្មានបំណុលណាដែលដោះស្រាយមិនចេញនោះទេ ប្រសិនបើលោកអ្នកមានវិន័យ និង យុទ្ធសាស្រ្តត្រឹមត្រូវ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាជំហានជាក់ស្តែង ដើម្បីជួយឱ្យគ្រួសាររបស់លោកអ្នករំដោះខ្លួនពីបំណុល និងឆ្ពោះទៅរកសេរីភាពហិរញ្ញវត្ថុ៖

១. ធ្វើបញ្ជីបំណុល និងការចំណាយ (ដឹងខ្លួនឯង)

មុននឹងរកវិធីសង លោកអ្នកត្រូវដឹងជាមុនថា តើខ្លួនឯងកំពុងឈរនៅចំណុចណា៖

• ចងក្រងបញ្ជីបំណុល៖ សរសេរឈ្មោះម្ចាស់បំណុល ចំនួនទឹកប្រាក់ជំពាក់សរុប និង អត្រាការប្រាក់ (នេះសំខាន់បំផុត)។

• តាមដានលំហូរលុយ៖ កត់ត្រារាល់ការចំណាយប្រចាំថ្ងៃក្នុងរយៈពេល ១ ខែ។ អ្នកនឹងឃើញថាមាន “លុយខ្ជះខ្ជាយ” ជាច្រើនដែលអាចកាត់បន្ថយបាន។

២. ជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្រ្តសង (ជ្រើសរើសអាវុធ)

មានវិធីសាស្រ្តពេញនិយមចំនួន ២ ដែលអ្នកអាចជ្រើសរើសតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង៖

• វិធីសាស្ត្រ “បាល់ព្រិល” (Debt Snowball): សងបំណុលណាដែលមានចំនួនតិចជាងគេឱ្យអស់មុនគេ។ វាជួយផ្តល់កម្លាំងចិត្ត (Motivation) ឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ថាជោគជ័យ និងចង់បន្តទៅមុខទៀត។

• វិធីសាស្ត្រ “ទឹកជំនន់” (Debt Avalanche): សងបំណុលណាដែលមានអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ជាងគេមុនគេ។ វិធីនេះជួយឱ្យអ្នកចំណេញលុយបានច្រើន ព្រោះវាកាត់បន្ថយការបង់ការប្រាក់ទៅម្ចាស់បំណុល។

៣. អនុវត្តវិធានការ “រឹតបន្តឹងខ្សែក្រវាត់”

ដើម្បីមានលុយសងបំណុលឱ្យឆាប់ដាច់ លោកអ្នកត្រូវបង្កើនល្បឿននៃការបង់ប្រាក់៖

• កាត់បន្ថយការចំណាយមិនចាំបាច់៖ បញ្ឈប់ការហូបចុកខាងក្រៅដែលថ្លៃៗ ការទិញរបស់តាមអារម្មណ៍ ឬការដើរកម្សាន្តដែលហួសសមត្ថភាព។

• លក់សម្ភារៈមិនប្រើប្រាស់៖ របស់របរក្នុងផ្ទះដែលលែងប្រើ អាចប្រែក្លាយជាសាច់ប្រាក់ដើម្បីយកទៅបង់ផ្តាច់បំណុលខ្លះៗ។

• រកចំណូលបន្ថែម៖ ប្រើជំនាញដែលមានដើម្បីធ្វើការងារក្រៅម៉ោង ឬលក់ដូរតូចតាចតាមអនឡាញ។

៤. ចរចាជាមួយម្ចាស់បំណុល

កុំរត់គេចពីបញ្ហា! ប្រសិនបើអ្នកជួបការលំបាកខ្លាំងក្នុងការបង់៖

• ចូលទៅជួបធនាគារ ឬម្ចាស់បំណុល ដើម្បីស្នើសុំពន្យារពេល ឬ ស្នើសុំបញ្ចុះអត្រាការប្រាក់។ គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុភាគច្រើនចូលចិត្តអតិថិជនដែលហ៊ានចូលមកដោះស្រាយ ជាជាងអតិថិជនដែលបាត់ដំណឹង។

៥. បង្កើតមូលនិធិសង្គ្រោះបន្ទាន់ខ្នាតតូច

ទោះបីជាកំពុងសងបំណុល ក៏អ្នកគួរមានប្រាក់បម្រុងប្រហែល $៥០០ ទៅ $១,០០០ ទុកក្នុងដៃដែរ។ វាការពារអ្នកកុំឱ្យទៅ “ខ្ចីលុយថ្មី” នៅពេលមានអាសន្នដូចជា ឈឺថ្កាត់ ឬឡានខូចជាដើម។

ដំបូន្មានសំខាន់៖ ការដោះស្រាយបំណុលមិនមែនជាការរត់ប្រណាំងឡើយ ប៉ុន្តែវាជាការដើរដោយភាពអត់ធ្មត់។ កុំដាក់សម្ពាធលើខ្លួនឯងខ្លាំងពេក រហូតដល់បាត់បង់សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ ប៉ុន្តែត្រូវតែម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះគោលដៅ។

ការអប់រំកូនៗអំពីលុយកាក់៖ តើគួរចាប់ផ្តើមនៅពេលណា និងដោយរបៀបណា?

ការអប់រំកូនៗអំពីបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាកាដូដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយដែលឪពុកម្តាយអាចផ្តល់ឱ្យពួកគេសម្រាប់ការរស់នៅនាពេលអនាគត។ ការយល់ដឹងពីតម្លៃនៃលុយកាក់មិនមែនមានន័យថាបង្រៀនកូនឱ្យក្លាយជាមនុស្សកំណាញ់ ឬលោភលន់នោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការបណ្តុះទម្លាប់ «ម្ចាស់ការលើជីវិត»។

ខាងក្រោមនេះគឺជាមគ្គុទ្ទេសក៍ស្តីពី ពេលវេលា និងវិធីសាស្ត្រក្នុងការបង្រៀនកូនៗអំពីលុយកាក់៖

១. តើគួរចាប់ផ្តើមនៅពេលណា?

អ្នកអាចចាប់ផ្តើមបាននៅពេលដែលកូន ចាប់ផ្តើមចេះរាប់លេខ និងស្គាល់ថាអ្វីទៅជាការទិញដូរ (ជាទូទៅចន្លោះអាយុ ៣ ដល់ ៥ ឆ្នាំ)។

• ក្មេងតូច (៣-៥ ឆ្នាំ): រៀនស្គាល់រូបរាងក្រដាសប្រាក់ និងកាក់។

• ក្មេងបឋមសិក្សា (៦-១២ ឆ្នាំ): រៀនពីការសន្សំ និងការសម្រេចចិត្តទិញ។

• យុវវ័យ (១៣ ឆ្នាំឡើង): រៀនពីការរៀបចំកញ្ចប់ថវិកា ការរកចំណូល និងការវិនិយោគ។

២. របៀបបង្រៀនតាមដំណាក់កាលអាយុ

ក. វ័យកុមារ៖ ការមើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែក

ក្មេងក្នុងវ័យនេះរៀនតាមរយៈការមើលឃើញ។

• ប្រើកែវសន្សំថ្លា៖ ជំនួសឱ្យកូនជ្រូកដីដែលមើលមិនឃើញខាងក្នុង ការប្រើកែវថ្លានឹងធ្វើឱ្យកូនមើលឃើញលុយកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលជាកម្លាំងចិត្តឱ្យពួកគេចង់សន្សំ។

• បង្រៀនថា «លុយមានកំណត់»៖ នៅពេលទៅផ្សារ ប្រាប់ពួកគេថា យើងមិនអាចទិញគ្រប់យ៉ាងបានទេ យើងត្រូវជ្រើសរើសរបស់ដែលចាំបាច់បំផុត។

ខ. វ័យបឋមសិក្សា៖ ការបែងចែកប្រភេទលុយ

បង្រៀនកូនឱ្យស្គាល់ពីការប្រើប្រាស់លុយក្នុងគោលបំណងផ្សេងគ្នា ដោយប្រើរូបមន្ត «កែវ ៣»៖

1. កែវសន្សំ (Savings): សម្រាប់ទិញរបស់ធំៗនាពេលអនាគត (ដូចជា កង់ ឬតុក្កតាថ្លៃៗ)។

2. កែវចំណាយ (Spending): សម្រាប់ទិញរបស់របរប្រចាំថ្ងៃ ឬនំចំណី។

3. កែវចែករំលែក (Giving): សម្រាប់ធ្វើបុណ្យ ឬជួយមិត្តភក្តិដែលខ្វះខាត។

គ. វ័យយុវវ័យ៖ ការទទួលខុសត្រូវ និងផលវិបាក

ឱ្យលុយចាយប្រចាំសប្តាហ៍ ឬខែ៖ ឈប់ឱ្យលុយរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែឱ្យជាកញ្ចប់ធំសម្រាប់ប្រើពេញមួយសប្តាហ៍។ បើពួកគេចាយអស់មុនកំណត់ ពួកគេត្រូវរៀនទ្រាំ និងរង់ចាំដល់សប្តាហ៍ក្រោយ។

បង្រៀនពី «បំណុល»៖ ប្រសិនបើកូនចង់ខ្ចីលុយអ្នកទិញទូរស័ព្ទ អ្នកគួរឱ្យគេខ្ចី ប៉ុន្តែត្រូវមានកិច្ចសន្យាសងវិញច្បាស់លាស់ (អាចមានការប្រាក់តិចតួច) ដើម្បីឱ្យគេស្គាល់ពីទម្ងន់នៃបំណុល។

៣. មេរៀនសំខាន់ៗដែលឪពុកម្តាយគួរចងចាំ

ធ្វើជាគំរូដ៏ល្អ»៖ កូនៗនឹងសង្កេតមើលរបៀបដែលអ្នកចំណាយ។ បើអ្នកនិយាយថាត្រូវសន្សំ តែអ្នកទិញរបស់មិនចាំបាច់ពេញផ្ទះ កូននឹងមិនស្តាប់តាមឡើយ។

បង្រៀនពីភាពខុសគ្នារវាង «របស់ដែលចង់បាន» និង «របស់ដែលចាំបាច់»៖ អាហារ សម្លៀកបំពាក់ សាលារៀន គឺចាំបាច់។ ចំណែកឯតុក្កតាថ្មី ឬទូរស័ព្ទស៊េរីចុងក្រោយ គឺគ្រាន់តែជាការចង់បាន។

ឱ្យកូនសាកល្បងខុស៖ បើកូនយកលុយសន្សំទៅទិញរបស់លេងអន់ៗ ហើយវាបែកក្នុងរយៈពេល ២ ថ្ងៃ ទុកឱ្យគេខូចចិត្តចុះ។ បទពិសោធន៍នៃការខាតបង់ក្នុងវ័យក្មេង គឺជាមេរៀនដ៏ថោក ដើម្បីការពារកុំឱ្យគេខាតបង់ធំក្នុងវ័យចាស់។

ការអប់រំរឿងលុយកាក់ មិនមែនធ្វើឡើងតែមួយថ្ងៃនោះទេ វាគឺជាដំណើរការពេញមួយជីវិត។ ចូរចាប់ផ្តើមពីចំណុចតូចៗ ផ្តល់ឱកាសឱ្យកូនបានកាន់លុយ និងសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង។ នៅពេលកូនចេះគ្រប់គ្រងលុយ ពួកគេនឹងមានសេរីភាព និងភាពម្ចាស់ការលើជីវិតរបស់ពួកគេ។

គ្រឹះស្ថាននៃសុភមង្គល៖ របៀបរៀបចំកញ្ចប់ថវិកាគ្រួសារឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព

ការរៀបចំកញ្ចប់ថវិកាគ្រួសារ មិនមែនគ្រាន់តែជារឿងតួលេខនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា “ផែនទីបង្ហាញផ្លូវ” ទៅកាន់សន្តិភាពផ្លូវចិត្ត និងសុភមង្គលក្នុងផ្ទះ។ កាលណាគ្រួសារមួយមានតុល្យភាពហិរញ្ញវត្ថុ ជម្លោះដែលបង្កឡើងដោយសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចក៏ត្រូវបានកាត់បន្ថយដែរ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាមគ្គុទ្ទេសក៍ក្នុងការបែងចែកចំណូល-ចំណាយ ដើម្បីជៀសផុតពីវិបត្តិ “ខ្វះមុខខ្វះក្រោយ”៖
១. ការយល់ដឹងពីស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុពិតប្រាកដ
មុននឹងចាប់ផ្តើមបែងចែក អ្នកត្រូវដឹងពី ចំណូលសុទ្ធ (លុយដែលចូលក្នុងដៃពិតប្រាកដ) និង ចំណាយចាំបាច់។ យកល្អគួរកត់ត្រារាល់ការចំណាយតូចធំរយៈពេល ១ខែពេញ ដើម្បីមើលថា តើលុយរបស់អ្នក “ហូរចេញ” ទៅតាមច្រកណាខ្លះ?
២. រូបមន្តមាស ៥០-៣០-២០ (50/30/20 Rule)
រូបមន្តនេះគឺជាគ្រឹះដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់គ្រប់គ្រងកញ្ចប់ថវិកា៖

| តម្រូវការចាំបាច់ (Needs) | ៥០% | ថ្លៃផ្ទះ, ម្ហូបអាហារ, ទឹក-ភ្លើង, សាលារៀនកូន, និងថ្លៃធ្វើដំណើរ។

| ការចង់បាន (Wants) | ៣០% | ការដើរលេង, បរិភោគអាហារក្រៅផ្ទះ, ការកម្សាន្ត និងការទិញរបស់របរតាមចំណូលចិត្ត។

| ការសន្សំ និងបំណុល (Financial) | ២០% | ការសន្សំសម្រាប់ពេលអាសន្ន, ការវិនិយោគ ឬការសងបំណុលធនាគារ។

៣. យុទ្ធសាស្ត្រ “កាត់បន្ថយចំណាយដែលមិនចាំបាច់”
ដើម្បីកុំឱ្យជួបវិបត្តិខ្វះមុខខ្វះក្រោយ អ្នកគួរអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះ៖
* បែងចែកកញ្ចប់លុយជាចំណែកៗ៖ ប្រើប្រាស់ App ធនាគារ ឬដាក់ក្នុងស្រោមសំបុត្រដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ថ្លៃទឹកភ្លើង ថ្លៃម្ហូប និងលុយសន្សំ។
* ទិញទំនិញតាមបញ្ជី៖ ជៀសវាងការទិញរបស់តាមអារម្មណ៍ឆេវឆាវ (Impulse Buying)។
* កាត់បន្ថយ “ការចំណាយលាក់មុខ”៖ ដូចជាការចុះឈ្មោះប្រើប្រាស់សេវាកម្មឌីជីថលដែលមិនសូវប្រើ ឬការហូបកាហ្វេម៉ាកថ្លៃៗរាល់ថ្ងៃ។
៤. ការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់ភាពអាសន្ន
សុភមង្គលគ្រួសារអាចរង្គោះរង្គើបាន ប្រសិនបើមានសមាជិកឈឺ ឬមានបញ្ហាបន្ទាន់ផ្សេងៗ។ អ្នកគួរមាន “កញ្ចប់ថវិកាបម្រុងអាសន្ន” ដែលស្មើនឹង ៣ ទៅ ៦ ខែនៃចំណាយប្រចាំខែរបស់អ្នក។ ការមានកញ្ចប់នេះ នឹងធ្វើឱ្យអ្នកមិនចាំបាច់ទៅចម្លងបុលគេនៅពេលមានគ្រាអាសន្ន។

ការរៀបចំកញ្ចប់ថវិកា មិនមែនមានន័យថាត្រូវរស់នៅដោយត្បិតត្បៀតពេក រហូតគ្មានក្តីសុខនោះទេ។ វាគឺជាការ “រស់នៅតាមលទ្ធភាព” និងការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អនាគត។ កាលណាអ្នកគ្រប់គ្រងលុយបានល្អ លុយនឹងក្លាយជាអ្នកបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់របស់អ្នក ប៉ុន្តែបើអ្នកមិនចេះគ្រប់គ្រងវាទេ វានឹងក្លាយជាចៅហ្វាយដ៏កាចសាហាវដែលបំបាក់សុភមង្គលគ្រួសារអ្នក។

តិចនិកសន្សំសំចៃលុយសម្រាប់អ្នកមានបន្ទុកគ្រួសារ៖ ចំណាយតិច រស់នៅស្រួល

ការធ្វើជាមេគ្រួសារ ឬអ្នករ៉ាប់រងបន្ទុកចំណាយក្នុងផ្ទះ គឺជាការទទួលខុសត្រូវដ៏ធំមួយ ជាពិសេសក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នដែលទំនិញស្ទើរគ្រប់មុខមានការឡើងថ្លៃ។ មនុស្សជាច្រើនយល់ច្រឡំថា “ការសន្សំសំចៃ” មានន័យថាត្រូវរស់នៅទាំងតឹងតែង និងកាត់បន្ថយសេចក្តីសុខក្នុងគ្រួសារ។តាមពិតទៅ អ្នកនៅតែអាចរក្សាគុណភាពជីវិតបានដដែល ឬល្អជាងមុន តាមរយៈការកាត់បន្ថយតែ “ចំណាយមិនចាំបាច់” ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រឆ្លាតវៃមួយចំនួន។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាតិចនិកសំខាន់ៗដែលអ្នកអាចយកទៅអនុវត្តបានភ្លាមៗ៖

១. កំណត់ផែនការ “មុខម្ហូបប្រចាំសប្តាហ៍” (Meal Planning)
ចំណាយលើម្ហូបអាហារ គឺជាខ្ទង់ចំណាយដ៏ធំបំផុតមួយប្រចាំខែ។ ការដើរផ្សាររាល់ថ្ងៃដោយគ្មានគោលដៅ ច្រើនតែធ្វើឱ្យអ្នកទិញរបស់លើសតម្រូវការ និងសល់ចោល។
* រៀបចំបញ្ជីមុខម្ហូប៖ កំណត់ទុកជាមុនថាក្នុងមួយសប្តាហ៍នេះ គ្រួសារអ្នកនឹងញ៉ាំអ្វីខ្លះ រួចទិញគ្រឿងផ្សំតែម្ដង។
* ទិញបោះដុំ៖ សម្រាប់គ្រឿងទេសដែលទុកបានយូរ (អង្ករ ទឹកត្រី ប្រេងឆា សាប៊ូ) ការទិញជាដុំ ឬកេស ជួយសន្សំប្រាក់បានច្រើនជាងការទិញរាយ។
* វេចខ្ចប់អាហារទៅធ្វើការ/សាលា៖ បន្ថយការញ៉ាំអាហារនៅភោជនីយដ្ឋានញឹកញាប់ ដោយបង្វែរមកចម្អិនអាហារជុំគ្រួសារនៅផ្ទះវិញ។ វាចំណាយតិច ធានាអនាម័យ និងជួយឱ្យគ្រួសារកាន់តែស្និទ្ធស្នាល។

២. អនុវត្តក្បួនបែងចែកហិរញ្ញវត្ថុ “៥០-៣០-២០”

 

ដើម្បីកុំឱ្យចាយវាយខុសខ្ទង់ អ្នកគួរមានរូបមន្តច្បាស់លាស់ក្នុងការបែងចែកប្រាក់ចំណូលភ្លាមៗនៅពេលបើកប្រាក់ខែ។
* ៥០% (តម្រូវការចាំបាច់ – Needs)៖ ថ្លៃផ្ទះ ទឹកភ្លើង ម្ហូបអាហារ ថ្លៃសាលាកូន និងសាំងធ្វើដំណើរ។
* ៣០% (ចំណង់ចំណូលចិត្ត – Wants)៖ ការដើរលេងកម្សាន្ត ការញ៉ាំអាហារខាងក្រៅ ឬទិញសម្ភារៈដែលចង់បាន។
* ២០% (សន្សំ និងសងបំណុល – Savings/Debts)៖ ប្រាក់បម្រុងសម្រាប់គ្រាអាសន្ន ធានារ៉ាប់រង ឬសងបំណុលធនាគារ។ (បើអ្នកអាចសន្សំបានលើសពី ២០% គឺកាន់តែល្អ)។

៣. លុបបំបាត់ “ចំណាយលាក់មុខ” (Phantom Expenses)
ពេលខ្លះ លុយរបស់អ្នកហូរចេញតាមរយៈរបស់តូចតាចដែលអ្នកមិនសូវចាប់អារម្មណ៍៖
* សេវាកម្មដែលមិនបានប្រើ៖ ត្រួតពិនិត្យមើលកម្មវិធីកម្សាន្ត (ដូចជា Netflix, Spotify), សេវាកម្មអ៊ីនធឺណិតកញ្ចប់ធំពេក ឬកាតសមាជិកក្លឹបហាត់ប្រាណដែលអ្នកមិនសូវបានទៅ ហើយលុបវាចោល (Cancel) ប្រសិនបើមិនចាំបាច់។
* សន្សំសំចៃថាមពល៖ ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់សាមញ្ញៗ ដូចជាការបិទភ្លើង បិទកង្ហារ ដកព្រីម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពេលមិនប្រើ និងការប្តូរមកប្រើអំពូល LED អាចជួយកាត់បន្ថយវិក័យប័ត្រអគ្គិសនីបានមួយកម្រិតធំ។

៤. ច្បាប់ “រង់ចាំ ២៤ ទៅ ៤៨ ម៉ោង” មុននឹងទិញ
ជាញឹកញាប់ យើងតែងតែទិញឥវ៉ាន់ដោយសារអារម្មណ៍មួយឆាវ ជាពិសេសនៅពេលឃើញការបញ្ចុះតម្លៃ (Sale)។
នៅពេលអ្នកចង់ទិញរបស់អ្វីមួយដែលមិនមែនជារបស់ចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍៖ សម្លៀកបំពាក់ថ្មី ទូរស័ព្ទថ្មី) ចូរទុកពេលឱ្យខ្លួនឯងយ៉ាងហោចណាស់ ២៤ ទៅ ៤៨ ម៉ោងសិន។ បន្ទាប់ពីរយៈពេលនេះ ប្រសិនបើអ្នកនៅតែមានអារម្មណ៍ថាវាពិតជាចាំបាច់ និងមានប្រយោជន៍ សឹមសម្រេចចិត្តទិញ។ សំណួរដ៏ល្អបំផុតគឺ៖ “តើខ្ញុំពិតជាត្រូវការវា ឬគ្រាន់តែចង់បាន?”

៥. ផ្តោតលើ “គុណភាព” ជាជាង “បរិមាណ”
ការទិញរបស់ថោកមិនមែនសុទ្ធតែចំណេញជានិច្ចនោះទេ។ សម្រាប់របស់របរប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃមួយចំនួន (ដូចជា ស្បែកជើង ឧបករណ៍អគ្គិសនី ឬកាតាបស្ពាយ) ការចំណាយលុយទិញរបស់មានគុណភាពល្អ ដែលអាចប្រើបាន ៣ ទៅ ៥ឆ្នាំ គឺចំណេញជាងការទិញរបស់ថោកៗ ដែលប្រើបានតែ ២-៣ខែ រួចក៏ខូច ហើយត្រូវទិញថ្មីម្តងទៀត។

ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុគ្រួសារ មិនមែនជាការដាក់គុកខ្លួនឯងមិនឱ្យចាយវាយនោះទេ តែវាជាការ “ចាយឱ្យចំគោលដៅ”។ ការចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់តូចៗបន្តិចម្តងៗ នឹងបង្កើតបានជាលទ្ធផលដ៏ធំមួយសម្រាប់អនាគតគ្រួសាររបស់អ្នក។

របៀបថែរក្សាសុខភាព ឲ្យរស់បានយូរ និងមានគុណភាពជីវិតល្អ

ការរស់នៅឱ្យបានយូរអង្វែង ប្រកបដោយសុខភាពល្អ និងមានគុណភាពជីវិតខ្ពស់ មិនមែនជារឿងចៃដន្យឡើយ ប៉ុន្តែវាជាលទ្ធផលនៃការសន្សំទម្លាប់ល្អៗប្រចាំថ្ងៃ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាគោលការណ៍សំខាន់ៗ ដើម្បីជួយឱ្យអ្នកមានសុខភាពមាំមួន និងអាយុយឺនយូរ៖
១. របបអាហារតុល្យភាព (Eating for Longevity)
អាហារគឺជាថ្នាំព្យាបាលដ៏ពូកែបំផុត ប្រសិនបើអ្នកចេះប្រើប្រាស់វា៖
* កាត់បន្ថយស្ករ និងអំបិល៖ ការបរិភោគផ្អែមខ្លាំងបង្កើនហានិភ័យជំងឺទឹកនោមផ្អែម ចំណែកប្រៃខ្លាំងធ្វើឱ្យលើសឈាម។
* បង្កើនបន្លែ និងផ្លែឈើ៖ ផ្តល់ជាតិសរសៃ (Fiber) និងសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដែលជួយការពារកោសិកា។
* ជ្រើសរើសខ្លាញ់ល្អ៖ ញ៉ាំត្រី គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងប្រេងអូលីវ ជំនួសឱ្យខ្លាញ់សត្វ ឬអាហារបំពង។
* កុំញ៉ាំឆ្អែតពេក៖ ទម្លាប់ញ៉ាំត្រឹម ៨០% នៃក្រពះ ជួយឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយអាហារធ្វើការបានល្អ និងមិនងាយឡើងទម្ងន់។
២. សកម្មភាពរាងកាយ និងការហាត់ប្រាណ
រាងកាយដែលមិនមានចលនា ប្រៀបដូចជាម៉ាស៊ីនដែលទុកឱ្យច្រេះស៊ី៖
* ហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់៖ យ៉ាងហោចណាស់ ៣០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ (ដើរលឿន រត់ ឬហែលទឹក)។
* ពង្រឹងសាច់ដុំ៖ នៅពេលអាយុច្រើន សាច់ដុំនឹងថយចុះ ដូច្នេះការហាត់លើកទម្ងន់ស្រាលៗជួយឱ្យឆ្អឹងរឹងមាំ និងរក្សាលំនឹងរាងកាយ។
* កាត់បន្ថយការអង្គុយយូរ៖ ប្រសិនបើអ្នកធ្វើការការិយាល័យ គួរក្រោកឈរ ឬដើរចេញក្រៅរៀងរាល់មួយម៉ោងម្តង។
៣. សុខភាពផ្លូវចិត្ត និងការសម្រាក
សុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តមានទំនាក់ទំនងគ្នាដែលមិនអាចកាត់ផ្តាច់បាន៖
* គេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់៖ មនុស្សពេញវ័យត្រូវការគេងពី ៧ ទៅ ៩ ម៉ោង ដើម្បីឱ្យរាងកាយជួសជុលផ្នែកដែលខូចខាត។
* គ្រប់គ្រងស្ត្រេស៖ ការធ្វើសមាធិ ហាត់យូហ្គា ឬការចំណាយពេលជាមួយធម្មជាតិ ជួយកាត់បន្ថយជាតិពុលក្នុងអារម្មណ៍។
* រក្សាទំនាក់ទំនងសង្គម៖ ការមានមិត្តភក្តិល្អ និងគ្រួសារដែលកក់ក្តៅ គឺជាថ្នាំទិព្វជួយឱ្យខួរក្បាលមិនងាយចុះខ្សោយ និងការពារជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត។
៤. ចៀសវាងទម្លាប់បំផ្លាញសុខភាព
* ឈប់ជក់បារី៖ វាជាមូលហេតុចម្បងនៃជំងឺមហារីកសួត និងជំងឺបេះដូង។
* កម្រិតគ្រឿងស្រវឹង៖ ការផឹកច្រើនហួសប្រមាណបំផ្លាញថ្លើម និងប្រព័ន្ធប្រសាទ។
* ពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ៖ ការរកឃើញជំងឺនៅដំណាក់កាលដំបូង ធ្វើឱ្យការព្យាបាលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
៥. រូបមន្តគណនាសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI)
ដើម្បីដឹងថាទម្ងន់របស់អ្នកសមស្របនឹងកម្ពស់ដែរឬទេ អ្នកអាចប្រើរូបមន្តខាងក្រោម៖


ចំណាំ៖ ប្រសិនបើ BMI របស់អ្នកស្ថិតនៅចន្លោះ 18.5 – 24.9 នោះមានន័យថាអ្នកមានទម្ងន់ស្តង់ដារដែលល្អសម្រាប់សុខភាព។

ការរស់នៅប្រកបដោយគុណភាព មិនមែនមានន័យថាត្រូវធ្វើអ្វីគ្រប់យ៉ាងឱ្យល្អឥតខ្ចោះក្នុងថ្ងៃនេះទេ ប៉ុន្តែគឺការធ្វើរឿងតូចៗដែលល្អឱ្យបានជាប់លាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

ទម្លាប់អាក្រក់ ៥ យ៉ាង ដែលបំផ្លាញសុខភាពដោយមិនដឹងខ្លួន

ពិតណាស់ ការថែរក្សាសុខភាពមិនមែនមានន័យត្រឹមតែការញ៉ាំថ្នាំពេលឈឺនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការលះបង់ទម្លាប់តូចតាចមួយចំនួនដែលយើងធ្វើជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយមិនដឹងខ្លួន។ ខាងក្រោមនេះគឺជា ទម្លាប់អាក្រក់ទាំង ៥ យ៉ាង ដែលអាចបំផ្លាញសុខភាពរបស់អ្នកបន្តិចម្តងៗ៖

១. ការចូលគេងយប់ជ្រៅពេក (Sleep Deprivation)

មនុស្សជាច្រើនគិតថាការគេងតិចមិនមែនជាបញ្ហាធំ ដរាបណាយើងនៅមានកម្លាំងធ្វើការ។ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅ ការអត់ងងុយ ឬគេងមិនគ្រប់គ្រាន់តាមក្បួនខ្នាត (៧-៨ ម៉ោង) អាចធ្វើឱ្យ៖

• ប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយ ងាយឆ្លងជំងឺ។

• ប៉ះពាល់ដល់ការចងចាំ និងការផ្តោតអារម្មណ៍។

• បង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង និងលើសឈាម។

២. ការអង្គុយនៅមួយកន្លែងយូរពេក (Sedentary Lifestyle)

ប្រសិនបើអ្នកធ្វើការការិយាល័យ ហើយអង្គុយលើសពី ៦-៨ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ នោះរាងកាយរបស់អ្នកនឹងចាប់ផ្តើមជួបបញ្ហា។ ការមិនសូវធ្វើចលនាធ្វើឱ្យ៖

• កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់។

• សាច់ដុំចុះខ្សោយ និងឈឺឆ្អឹងខ្នង ឬកញ្ចឹងក។

• ការដុតរំលាយអាហារយឺត ដែលនាំឱ្យធាត់លើសទម្ងន់។

៣. ការញ៉ាំទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់ (Dehydration)

រាងកាយមនុស្សមានជាតិទឹកប្រហែល ៦០-៧០%។ ការដែលអ្នករង់ចាំរហូតដល់មានអារម្មណ៍ថា “ស្រេក” ទើបផឹកទឹក គឺជាសញ្ញាថាអ្នកកំពុងខ្វះជាតិទឹកហើយ។ ការខ្វះជាតិទឹកបណ្តាលឱ្យ៖

• តម្រងនោមធ្វើការធ្ងន់ និងប្រឈមនឹងគ្រួសក្នុងតម្រងនោម។

• ស្បែកស្ងួត ស្រអាប់ និងឆាប់ចាស់ជាងវ័យ។

• មានអារម្មណ៍អស់កម្លាំង និងឈឺក្បាលញឹកញាប់។

៤. ការប្រើប្រាស់ទូរសព្ទមុនពេលចូលគេង (Blue Light Exposure)

ពន្លឺពណ៌ខៀវ (Blue Light) ចេញពីអេក្រង់ទូរសព្ទ បញ្ឈប់ការផលិតសារធាតុ Melatonin ដែលជាអ័រម៉ូនជួយឱ្យយើងគេងលក់ស្រួល។ ទម្លាប់នេះធ្វើឱ្យ៖

• ភ្នែកឡើងស្ងួត និងចុះខ្សោយគំហើញ។

• ខួរក្បាលមិនបានសម្រាកពេញលេញ ទោះបីជាអ្នកគេងលក់ក៏ដោយ។

• បង្កើនភាពតានតឹង (Stress) ដោយមិនដឹងខ្លួន។

៥. ការញ៉ាំអាហារលឿនពេក (Eating Too Fast)

ក្នុងសម័យកាលប្រញាប់ប្រញាល់ មនុស្សជាច្រើនញ៉ាំអាហារក្នុងល្បឿនលឿនដើម្បីបង្ហើយកិច្ចការ។ ទម្លាប់នេះអាក្រក់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះ៖

• ក្រពះមិនមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបញ្ជូនសញ្ញាទៅខួរក្បាលថា “ឆ្អែត” ដែលនាំឱ្យអ្នកញ៉ាំច្រើនលើសកម្រិត។

• ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារធ្វើការធ្ងន់ បណ្តាលឱ្យហើមពោះ ឬឆ្អល់ពោះ។

ដំបូន្មានខ្លី៖ ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់មិនមែនជារឿងងាយស្រួលភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែការចាប់ផ្តើមត្រឹមតែ ១ យ៉ាងក្នុងមួយសប្តាហ៍ នឹងជួយឱ្យសុខភាពរបស់អ្នកប្រសើរឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។

៧ សញ្ញាព្រមាន សុខភាព ដែលអ្នកមិនគួរមើលរំលង

សុខភាពគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុត ប៉ុន្តែជារឿយៗរាងកាយរបស់យើងតែងតែបញ្ជូនសញ្ញាព្រមានផ្សេងៗដែលយើងមើលរំលង ឬគិតថាជារឿងធម្មតា។ ការដឹងខ្លួនមុន និងការយកចិត្តទុកដាក់លើសញ្ញាទាំងនេះ អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតអ្នកពីជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបាន។

ខាងក្រោមនេះគឺជា សញ្ញាព្រមានសុខភាពទាំង ៧ យ៉ាង ដែលអ្នកមិនគួរមើលរំលង៖

១. ការស្រកទម្ងន់ខុសធម្មតាដោយគ្មានមូលហេតុ

ប្រសិនបើអ្នកមិនបានតមអាហារ ឬហាត់ប្រាណខ្លាំងក្លាទេ ប៉ុន្តែទម្ងន់របស់អ្នកស្រកចុះយ៉ាងលឿន (ឧទាហរណ៍៖ ស្រកលើសពី ៥% នៃទម្ងន់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលខ្លី) វាអាចជាសញ្ញានៃបញ្ហាសុខភាពដូចជា៖

• ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

• បញ្ហាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត

• ឬក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ អាចជាសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺមហារីក។

២. អស់កម្លាំងខ្លាំងទោះបីជាសម្រាកគ្រប់គ្រាន់

ការមានអារម្មណ៍ថាអស់កម្លាំងខ្លាំង ល្ហិតល្ហៃ ដែលមិនបាត់ទៅវិញក្រោយពេលគេងលក់ស្រួល អាចជាសញ្ញានៃ កង្វះជាតិដែក (ស្លេកស្លាំង) បញ្ហាបេះដូង ឬបញ្ហាផ្លូវចិត្តដូចជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្តជាដើម។

៣. ការប្រែប្រួលនៃបន្ទោបង់ ឬការនោម

ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់បន្ទោបង់ដែលអូសបន្លាយលើសពី ២ សប្តាហ៍ ដូចជាការរាគរូសរ៉ាំរ៉ៃ ទល់លាមកខ្លាំង ឬមានឈាមក្នុងលាមក/ទឹកនោម គឺជាសញ្ញាដែលត្រូវជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់ ព្រោះវាអាចពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ឬតម្រងនោម។

៤. ការឈឺក្បាលខ្លាំងភ្លាមៗ

ការឈឺក្បាលដែលកើតឡើងភ្លាមៗ និងខ្លាំងក្លាមិនធ្លាប់មានពីមុនមក (Thunderclap headache) អាចជាសញ្ញានៃការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល។ កុំរង់ចាំរហូតដល់វាបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។

៥. ដង្ហើមខ្លី ឬពិបាកដកដង្ហើម

ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថាពិបាកដកដង្ហើម ទោះបីជាកំពុងសម្រាក ឬធ្វើសកម្មភាពតិចតួចក៏ដោយ វាអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃ៖

• ជំងឺហឺត ឬបញ្ហាសួត

• បញ្ហាបេះដូង (ដូចជាការស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង)។

៦. ការប្រែប្រួលលើស្បែក ឬប្រជ្រុយ

ចូរពិនិត្យមើលរាងកាយរបស់អ្នក។ ប្រសិនបើមានប្រជ្រុយដែលដុះធំលឿន ខុសរូបរាង ប្តូរពណ៌ ឬមានដំបៅដែលមិនព្រមសះស្បើយ ទាំងនេះអាចជាសញ្ញានៃមហារីកស្បែក។

៧. ចក្ខុវិស័យប្រែប្រួលភ្លាមៗ

ការមើលឃើញមិនច្បាស់ ស្រវាំងភ្នែក ឃើញចំណុចខ្មៅ ឬបាត់បង់ការមើលឃើញមួយចំហៀងភ្លាមៗ អាចជាសញ្ញានៃជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬបញ្ហាភ្នែកធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវការការព្យាបាលជាបន្ទាន់។

ចំណាំ៖ អត្ថបទនេះផ្តល់ជូនសម្រាប់ជាចំណេះដឹងទូទៅប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើអ្នកមានសញ្ញាណាមួយក្នុងចំណោមចំណុចខាងលើ សូមប្រញាប់ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឲ្យបានច្បាស់លាស់។

វិធីកាត់បន្ថយស្ត្រេស ដោយធម្មជាតិ មិនចាំបាច់ប្រើថ្នាំ

ការរស់នៅក្នុងសម័យកាលដ៏មមាញឹកនេះ ភាពតានតឹង ឬស្ត្រេស (Stress) គឺជាបញ្ហាដែលយើងគ្រប់គ្នាពិបាកនឹងជៀសផុត។ ទោះជាយ៉ាងណា យើងមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើថ្នាំពេទ្យតែមួយមុខនោះទេ ព្រោះធម្មជាតិ និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រស់នៅប្រចាំថ្ងៃ គឺជាឱសថដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុត។

ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្ត្រតាមបែបធម្មជាតិ ដើម្បីជួយឱ្យផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកត្រឡប់មកមានភាពស្រស់ថ្លា និងស្ងប់សុខឡើងវិញ៖

១. ការគ្រប់គ្រងដង្ហើម និងការធ្វើសមាធិ

វិធីដែលលឿនបំផុតក្នុងការបញ្ឈប់ស្ត្រេស គឺការដកដង្ហើម។ នៅពេលអ្នកមានអារម្មណ៍ថាស្ទះទ្រូង ឬថប់បារម្ភ៖

• ដកដង្ហើមឱ្យវែងៗ៖ ដកដង្ហើមចូលតាមច្រមុះឱ្យពោះប៉ោង ហើយបញ្ចេញតាមមាត់យឺតៗ។ វាជួយកាត់បន្ថយកម្រិតអ័រម៉ូន Cortisol (អ័រម៉ូនស្ត្រេស) ភ្លាមៗ។

• ចំណាយពេលសមាធិ៖ ត្រឹមតែ ៥-១០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីសង្កេតមើលខ្យល់ដង្ហើម នឹងជួយឱ្យខួរក្បាលសម្រាកពីភាពវឹកវរ។

២. បង្កើនសកម្មភាពរាងកាយ (ហាត់ប្រាណ)

ការធ្វើចលនារាងកាយមិនត្រឹមតែជួយឱ្យរាងកាយមាំមួនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជា “ថ្នាំបំបាត់ស្ត្រេស” ដ៏ល្អបំផុត៖

• បញ្ចេញជាតិពុល៖ ការរត់ ដើរលឿន ឬហែលទឹក ជួយឱ្យរាងកាយបញ្ចេញសារធាតុ Endorphins ដែលជាសារធាតុគីមីផ្តល់ក្តីសុខ។

• យោគៈ (Yoga)៖ ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការបត់បែនរាងកាយ និងការផ្ដោតលើស្មារតី ជួយឱ្យសាច់ដុំដែលតានតឹងបានធូរស្រាល។

៣. ការផ្សារភ្ជាប់ជាមួយធម្មជាតិ

មនុស្សយើងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយធម្មជាតិ។ ការស្ថិតនៅក្នុងបរិយាកាសបៃតងអាចជួយបង្កើនថាមពលវិជ្ជមាន៖

• ការដើរក្នុងសួន៖ ការមើលដើមឈើ ស្តាប់សំឡេងបក្សី ឬខ្យល់ត្រជាក់ៗ ជួយឱ្យអារម្មណ៍ស្រឡះ។

• ការដាំរុក្ខជាតិ៖ ការមើលថែទាំផ្កា ឬសួនដំណាំតូចៗនៅផ្ទះ គឺជាការព្យាបាលតាមបែបធម្មជាតិ (Horticultural therapy)។

៤. របបអាហារ និងការសម្រាក

អ្វីដែលអ្នកញ៉ាំ និងការដេករបស់អ្នក ប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់អារម្មណ៍៖

• កាត់បន្ថយជាតិកាហ្វេអ៊ីន និងស្ករ៖ ការញ៉ាំកាហ្វេច្រើនពេកអាចធ្វើឱ្យអ្នកកាន់តែភ័យខ្លាំង និងគេងមិនលក់។

• គេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់៖ ការគេងមិនលក់គឺជាសត្រូវធំបំផុតនៃសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ ព្យាយាមគេងឱ្យបាន ៧-៨ ម៉ោងក្នុងមួយយប់។

៥. ការចែករំលែក និងការសរសេរកំណត់ហេតុ

កុំទុកទុក្ខសោកតែម្នាក់ឯង៖

• និយាយជាមួយមនុស្សដែលទុកចិត្ត៖ ការបាននិយាយចេញនូវអ្វីដែលនៅក្នុងចិត្ត នឹងធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ថា “ធូរស្រាលដូចបានដកបន្លាចេញពីទ្រូង”។

• សរសេរកំណត់ហេតុ (Journaling)៖ ប្រសិនបើអ្នកមិនចង់និយាយ ប្រាប់ក្រដាសវិញក៏បាន។ ការសរសេររៀបរាប់ពីអ្វីដែលអ្នកជួបប្រទះ ជួយឱ្យអ្នកមើលឃើញបញ្ហាកាន់តែច្បាស់ និងរកដំណោះស្រាយបានងាយ។

អាហារពេលព្រឹកល្អបំផុត សម្រាប់អ្នកចង់សុខភាពល្អ និងខួរក្បាលឆ្លាត

ការជ្រើសរើសអាហារពេលព្រឹកបានត្រឹមត្រូវ មិនត្រឹមតែជួយឱ្យអ្នកមានកម្លាំងពេញមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជា “ប្រេងឥន្ធនៈ” ដ៏សំខាន់សម្រាប់ជម្រុញសមត្ថភាពខួរក្បាល និងការពារសុខភាពរាងកាយទាំងមូលផងដែរ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ជីអាហារពេលព្រឹកដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់សុខភាព និងខួរក្បាល៖
១. គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងស្រូវសាលី (Oatmeal)
ស្រូវសាលីសម្បូរទៅដោយសរសៃហ្វៃបឺ (Fiber) ដែលជួយឱ្យថាមពលបញ្ចេញមកសន្សឹមៗ។ វាមានសន្ទស្សន៍ជាតិស្ករទាប ដែលជួយឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ស្វាហាប់បានយូរ និងបង្កើនការផ្ដោតអារម្មណ៍។
* អត្ថប្រយោជន៍៖ កាត់បន្ថយជាតិខ្លាញ់អាក្រក់ និងជួយដល់ការចងចាំ។

២. ស៊ុត (Eggs)
ស៊ុតគឺជាប្រភពនៃប្រូតេអ៊ីនដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងមានសារធាតុ Choline ដែលជាសារធាតុចិញ្ចឹមដ៏សំខាន់សម្រាប់មុខងារខួរក្បាល និងការចងចាំ។
* អត្ថប្រយោជន៍៖ ជួយឱ្យឆាប់ឆ្អែត និងជួសជុលកោសិកាខួរក្បាល។

៣. ផ្លែឈើអំបូរស្រឡាយបឺរី (Blueberries, Strawberries)
ផ្លែបឺរីមានផ្ទុកសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មខ្ពស់ ដែលជួយការពារខួរក្បាលពីការបំផ្លាញរបស់រ៉ាឌីកាល់សេរី។
* អត្ថប្រយោជន៍៖ ពន្យារភាពចាស់នៃខួរក្បាល និងបង្កើនសមត្ថភាពរៀនសូត្រ។

៤. ត្រីសមុទ្រ និងខ្លាញ់ត្រី (Omega-3)
ប្រសិនបើអ្នកអាចបរិភោគត្រីនៅពេលព្រឹក (ដូចជាត្រីសាម៉ុង) វាជាការល្អបំផុត ព្រោះវាសម្បូរទៅដោយអាស៊ីតខ្លាញ់ Omega-3។
* អត្ថប្រយោជន៍៖ កាត់បន្ថយការរលាក និងជួយឱ្យខួរក្បាលដំណើរការបានរហ័ស។

៥. គ្រាប់រុក្ខជាតិ (Walnuts, Chia seeds, Pumpkin seeds)
គ្រាប់វ៉ាល់ណាត់ (Walnuts) មានរាងដូចខួរក្បាលមនុស្ស ហើយវាក៏ល្អបំផុតសម្រាប់ខួរក្បាលផងដែរ ដោយសារវាសម្បូរទៅដោយ DHA និងវីតាមីន E។
* អត្ថប្រយោជន៍៖ បង្កើនភាពឆ្លាតវៃ និងការពារជំងឺភ្លេចភ្លាំង។
អ្វីដែលគួរញ៉ាំ និងអ្វីដែលគួរជៀសវាង

| អាហារសម្បូរប្រូតេអ៊ីន និងហ្វៃបឺ | នំបុ័ងផ្អែម ឬនំដែលមានជាតិស្ករខ្លាំង |
| ផ្លែឈើស្រស់ | ភេសជ្ជៈកំប៉ុង ឬទឹកផ្លែឈើដប (ស្ករច្រើន) |
| គ្រាប់ធញ្ញជាតិចម្រុះ | អាហារបំពងដែលមានខ្លាញ់ច្រើន |

កុំភ្លេច ញ៉ាំទឹកឲ្យបាន ១ កែវធំ ភ្លាមៗក្រោយពេលភ្ញាក់ពីគេង ដើម្បីដាស់ប្រព័ន្ធមេតាប៉ូលីស និងជួយឱ្យខួរក្បាលស្រឡះល្អ។

Scroll to top