ការអប់រំកូនៗអំពីបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាកាដូដ៏មានតម្លៃបំផុតមួយដែលឪពុកម្តាយអាចផ្តល់ឱ្យពួកគេសម្រាប់ការរស់នៅនាពេលអនាគត។ ការយល់ដឹងពីតម្លៃនៃលុយកាក់មិនមែនមានន័យថាបង្រៀនកូនឱ្យក្លាយជាមនុស្សកំណាញ់ ឬលោភលន់នោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការបណ្តុះទម្លាប់ «ម្ចាស់ការលើជីវិត»។
ខាងក្រោមនេះគឺជាមគ្គុទ្ទេសក៍ស្តីពី ពេលវេលា និងវិធីសាស្ត្រក្នុងការបង្រៀនកូនៗអំពីលុយកាក់៖
១. តើគួរចាប់ផ្តើមនៅពេលណា?
អ្នកអាចចាប់ផ្តើមបាននៅពេលដែលកូន ចាប់ផ្តើមចេះរាប់លេខ និងស្គាល់ថាអ្វីទៅជាការទិញដូរ (ជាទូទៅចន្លោះអាយុ ៣ ដល់ ៥ ឆ្នាំ)។
• ក្មេងតូច (៣-៥ ឆ្នាំ): រៀនស្គាល់រូបរាងក្រដាសប្រាក់ និងកាក់។
• ក្មេងបឋមសិក្សា (៦-១២ ឆ្នាំ): រៀនពីការសន្សំ និងការសម្រេចចិត្តទិញ។
• យុវវ័យ (១៣ ឆ្នាំឡើង): រៀនពីការរៀបចំកញ្ចប់ថវិកា ការរកចំណូល និងការវិនិយោគ។
២. របៀបបង្រៀនតាមដំណាក់កាលអាយុ
ក. វ័យកុមារ៖ ការមើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែក
ក្មេងក្នុងវ័យនេះរៀនតាមរយៈការមើលឃើញ។
• ប្រើកែវសន្សំថ្លា៖ ជំនួសឱ្យកូនជ្រូកដីដែលមើលមិនឃើញខាងក្នុង ការប្រើកែវថ្លានឹងធ្វើឱ្យកូនមើលឃើញលុយកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលជាកម្លាំងចិត្តឱ្យពួកគេចង់សន្សំ។
• បង្រៀនថា «លុយមានកំណត់»៖ នៅពេលទៅផ្សារ ប្រាប់ពួកគេថា យើងមិនអាចទិញគ្រប់យ៉ាងបានទេ យើងត្រូវជ្រើសរើសរបស់ដែលចាំបាច់បំផុត។
ខ. វ័យបឋមសិក្សា៖ ការបែងចែកប្រភេទលុយ
បង្រៀនកូនឱ្យស្គាល់ពីការប្រើប្រាស់លុយក្នុងគោលបំណងផ្សេងគ្នា ដោយប្រើរូបមន្ត «កែវ ៣»៖
1. កែវសន្សំ (Savings): សម្រាប់ទិញរបស់ធំៗនាពេលអនាគត (ដូចជា កង់ ឬតុក្កតាថ្លៃៗ)។
2. កែវចំណាយ (Spending): សម្រាប់ទិញរបស់របរប្រចាំថ្ងៃ ឬនំចំណី។
3. កែវចែករំលែក (Giving): សម្រាប់ធ្វើបុណ្យ ឬជួយមិត្តភក្តិដែលខ្វះខាត។
គ. វ័យយុវវ័យ៖ ការទទួលខុសត្រូវ និងផលវិបាក
ឱ្យលុយចាយប្រចាំសប្តាហ៍ ឬខែ៖ ឈប់ឱ្យលុយរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែឱ្យជាកញ្ចប់ធំសម្រាប់ប្រើពេញមួយសប្តាហ៍។ បើពួកគេចាយអស់មុនកំណត់ ពួកគេត្រូវរៀនទ្រាំ និងរង់ចាំដល់សប្តាហ៍ក្រោយ។
បង្រៀនពី «បំណុល»៖ ប្រសិនបើកូនចង់ខ្ចីលុយអ្នកទិញទូរស័ព្ទ អ្នកគួរឱ្យគេខ្ចី ប៉ុន្តែត្រូវមានកិច្ចសន្យាសងវិញច្បាស់លាស់ (អាចមានការប្រាក់តិចតួច) ដើម្បីឱ្យគេស្គាល់ពីទម្ងន់នៃបំណុល។
៣. មេរៀនសំខាន់ៗដែលឪពុកម្តាយគួរចងចាំ
ធ្វើជាគំរូដ៏ល្អ»៖ កូនៗនឹងសង្កេតមើលរបៀបដែលអ្នកចំណាយ។ បើអ្នកនិយាយថាត្រូវសន្សំ តែអ្នកទិញរបស់មិនចាំបាច់ពេញផ្ទះ កូននឹងមិនស្តាប់តាមឡើយ។
បង្រៀនពីភាពខុសគ្នារវាង «របស់ដែលចង់បាន» និង «របស់ដែលចាំបាច់»៖ អាហារ សម្លៀកបំពាក់ សាលារៀន គឺចាំបាច់។ ចំណែកឯតុក្កតាថ្មី ឬទូរស័ព្ទស៊េរីចុងក្រោយ គឺគ្រាន់តែជាការចង់បាន។
ឱ្យកូនសាកល្បងខុស៖ បើកូនយកលុយសន្សំទៅទិញរបស់លេងអន់ៗ ហើយវាបែកក្នុងរយៈពេល ២ ថ្ងៃ ទុកឱ្យគេខូចចិត្តចុះ។ បទពិសោធន៍នៃការខាតបង់ក្នុងវ័យក្មេង គឺជាមេរៀនដ៏ថោក ដើម្បីការពារកុំឱ្យគេខាតបង់ធំក្នុងវ័យចាស់។
ការអប់រំរឿងលុយកាក់ មិនមែនធ្វើឡើងតែមួយថ្ងៃនោះទេ វាគឺជាដំណើរការពេញមួយជីវិត។ ចូរចាប់ផ្តើមពីចំណុចតូចៗ ផ្តល់ឱកាសឱ្យកូនបានកាន់លុយ និងសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង។ នៅពេលកូនចេះគ្រប់គ្រងលុយ ពួកគេនឹងមានសេរីភាព និងភាពម្ចាស់ការលើជីវិតរបស់ពួកគេ។



