នគរបាលប្រទេសន័រវែសបានឱ្យដឹងថា ហេតុការណ៍ផ្ទុះដែលបានកើតឡើងពេញមួយយប់នៅស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងទីក្រុងអូស្លូ (Oslo) អាចជាអំពើភេរវកម្ម។

ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំរដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសន័រវែសមួយនេះ បានរងការខូចខាតបន្តិចបន្តួចបន្ទាប់ពីមានការផ្ទុះឡើងនៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃអាទិត្យ ប៉ុន្តែមិនមានអ្នករងរបួសនោះទេ។

លោក Frode Larsen ប្រធានអង្គភាពស៊ើបអង្កេតរួម នៃនគរបាល បានប្រាប់បណ្តាញផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ NRK ថា៖ «សម្មតិកម្មមួយក្នុងចំណោមសម្មតិកម្មផ្សេងៗ គឺវាអាចជាអំពើភេរវកម្ម ប៉ុន្តែយើងមិនទាន់សន្និដ្ឋានច្បាស់លាស់តែលើចំណុចនេះមួយនោះទេ»។

អាជ្ញាធរន័រវែសបញ្ជាក់ថា ពួកគេកំពុងទាក់ទងជាមួយអ្នកការទូតអាមេរិក ហើយការស៊ើបអង្កេតលើហេតុការណ៍នេះកំពុងដំណើរការ។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបាននិយាយថា ពួកគេ «បានដឹងពីហេតុការណ៍នៅស្ថានទូតក្នុងទីក្រុងអូស្លូ» ហើយកំពុងធ្វើការអង្កេតដូចគ្នា។

សេចក្តីលម្អិតនៃហេតុការណ៍៖

• ពេលវេលា៖ ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងនៅម៉ោងប្រហែល ០១:០០ ម៉ោងក្នុងស្រុក ថ្ងៃអាទិត្យ (ម៉ោង ០០:០០ GMT)។

• ទីតាំង៖ ការផ្ទុះបានកើតឡើងនៅត្រង់ ច្រកចូលសាធារណៈ នៃអាគារស្ថានទូត ក្នុងស្រុក Morgedalsvegen ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៧ គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាលទីក្រុង។

• ការខូចខាត៖ រូបភាពលើបណ្តាញសង្គមបានបង្ហាញឱ្យឃើញ អំបែងកញ្ចក់បែកខ្ចាត់ខ្ចាយលើទឹកកកនៅខាងក្រៅផ្នែកកុងស៊ុល ស្នាមប្រេះនៅលើទ្វារកញ្ចក់ និងស្នាមខ្លោចខ្មៅនៅលើការ៉ូ។

លោក Espen Barth Eide រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសន័រវែស បានចាត់ទុកព្រឹត្តិការណ៍នេះថាជាអ្វីដែល «មិនអាចទទួលយកបាន» ដោយលោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា «សន្តិសុខនៃបេសកកម្មការទូត គឺជាកិច្ចការដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់យើង»។ លោកក៏បានទាក់ទងទៅកាន់លោក Eric Meyer មន្ត្រីកិច្ចការបណ្តោះអាសន្ននៃស្ថានទូតអាមេរិក ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះផងដែរ។

បច្ចុប្បន្ន នគរបាលកំពុងអំពាវនាវដល់សាធារណជនណាដែលបានឃើញ ឬឮអ្វីដែលមិនប្រក្រតីនៅជុំវិញតំបន់នោះ ឱ្យផ្តល់ព័ត៌មានដល់អាជ្ញាធរ។

[ទីក្រុងឡុងដ៍] — ទីផ្សារថាមពលពិភពលោកកំពុងស្ថិតក្នុងភាពរង្គោះរង្គើយ៉ាងខ្លាំង ដោយតម្លៃប្រេងឆៅបានហក់ឡើងខ្ពស់បំផុតមិនធ្លាប់មានគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៤ មក។ ការកើនឡើងនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីមានការវាយប្រហារតាមអាកាសលើអ៊ីរ៉ង់ និងការផ្អាកចរាចរណ៍នាវាដឹកប្រេងតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ពិភពលោក។

១. សន្ទុះនៃតម្លៃប្រេងនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ

គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី ៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តម្លៃប្រេងឆៅប្រភេទ Brent ដែលជាចំណុចដៅសកល បានហក់ឡើងលើសពី $៨៥ ក្នុងមួយបារ៉ែល (កើនឡើងប្រហែល ៧% ក្នុងរយៈពេលតែមួយថ្ងៃ)។ ចំណែកឯប្រេងឆៅរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (WTI) ក៏បានហក់ឡើងដល់ជាង $៧៧ ក្នុងមួយបារ៉ែល ផងដែរ។ នេះគឺជាការកើនឡើងជាប់ៗគ្នា រយៈពេល ៣ ថ្ងៃមកហើយ ដែលជម្រុញដោយក្ដីបារម្ភពីការដាច់ចរន្តផ្គត់ផ្គង់ពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។

២. មូលហេតុចម្បងនៃការព្យាករណ៍អវិជ្ជមាន

• ការជាប់គាំងនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz៖ ច្រកសមុទ្រនេះដឹកជញ្ជូនប្រេងប្រហែល ២០% នៃតម្រូវការពិភពលោក។ ការដែលអ៊ីរ៉ង់គំរាមបិទផ្លូវទឹក និងការកើនឡើងនៃតម្លៃធានារ៉ាប់រងនាវា បានធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនជាច្រើនសម្រេចចិត្តផ្អាកដំណើរការ ឬបង្វែរទិសដៅ។

• យុទ្ធសាស្ត្រ «Escort» របស់លោក Trump៖ ទោះបីជាការប្រកាសរបស់លោក Trump ក្នុងការបញ្ជូនកងនាវាការពារនាវាដឹកប្រេងបានជួយសម្រួលអារម្មណ៍ទីផ្សារខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគមើលឃើញថា នេះគឺជាសញ្ញានៃការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់ជម្លោះរយៈពេលវែង ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងនៅតែរក្សាកម្រិតខ្ពស់។

• ការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ៖ ការវាយប្រហាររបស់ IDF ទៅលើទីតាំងយោធា និងអាចរាលដាលដល់ទីតាំងថាមពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ បានធ្វើឱ្យមានការបារម្ភថាការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងប្រហែល ១.៦ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃរបស់អ៊ីរ៉ង់ នឹងត្រូវបាត់បង់ពីទីផ្សារទាំងស្រុង។

៣. ផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី និងកម្ពុជា

តាមការប៉ាន់ស្មានពីស្ថាប័ន Goldman Sachs ប្រសិនបើតម្លៃប្រេងនៅតែបន្តស្ថិតក្នុងរង្វង់ $៨៥ ទៅ $១០០ នោះ៖

• អតិផរណា៖ តំបន់អាស៊ីអាចនឹងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃអតិផរណាប្រហែល ០.៧% បន្ថែមទៀត។

• តម្លៃទំនិញ៖ តម្លៃដឹកជញ្ជូននឹងកើនឡើង ដែលនាំឱ្យទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃឡើងថ្លៃតាមគ្នា។

• តម្លៃប្រេងសាំងនៅតាមស្ថានីយ៖ អ្នកប្រើប្រាស់នឹងមានអារម្មណ៍ពីការប្រែប្រួលតម្លៃនៅតាមស្ថានីយសាំងក្នុងរយៈពេល ១ ទៅ ២ សប្តាហ៍ខាងមុខនេះ។

៤. ការព្យាករណ៍ទៅអនាគត

អ្នកជំនាញមកពី JPMorgan និង Barclays ព្រមានថា ប្រសិនបើច្រកសមុទ្រ Hormuz ត្រូវបានបិទទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេលយូរ តម្លៃប្រេងអាចនឹងហក់ឡើងដល់ $១០០ ឬលើសពីនេះ ក្នុងពេលដ៏ខ្លី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Trump បានធានាថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងប្រើប្រាស់ប្រេងបម្រុងយុទ្ធសាស្ត្រ (SPR) ដើម្បីទប់ទល់នឹងការឡើងថ្លៃនេះ។