-
កម្ពុជាចោទប្រកាន់ថៃពីបទរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស នៅឯក្រុមប្រឹក្សាអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងហ្សឺណែវ
ទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស – លោក គេអូ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRC) បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៦១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីលើកឡើងពីក្តីបារម្ភដែលកំពុងកើនឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងភាពតានតឹងទ្វេភាគី និងការរំលោភបំពាននានា។
យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការដែលចេញផ្សាយដោយគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា បេសកកម្មនេះរួមមានសកម្មភាពការទូតយ៉ាងមមាញឹក។ លោក គេអូ រ៉េមី បានចូលរួមក្នុងជំនួបទ្វេភាគីចំនួន ២៩ លើក ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធអន្តរជាតិសំខាន់ៗ រួមមានថ្នាក់ដឹកនាំអង្គការសហប្រជាជាតិ តំណាងអង្គការអន្តរជាតិ ប្រទេសសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។
ការចោទប្រកាន់ពីការប្រព្រឹត្តខុសធ្ងន់ធ្ងរ
ក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចពិភាក្សាទាំងនេះ គណៈប្រតិភូកម្ពុជាបានលើកឡើងនូវការចោទប្រកាន់ធ្ងន់ៗប្រឆាំងនឹងអាជ្ញាធរថៃ ដោយចាត់ទុកសកម្មភាពទាំងនោះថាជា “ការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្តរជាតិ”។ បណ្តឹងតវ៉ាជាក់លាក់ដែលត្រូវបានបង្ហាញទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមមាន៖
• ការឈ្លានពានតាមព្រំដែន៖ ការបិទច្រកព្រំដែនដោយឯកតោភាគី និងការបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់។
• អំពើហិង្សាលើស្ត្រី៖ របាយការណ៍អំពីករណីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទដែលប្រព្រឹត្តដោយបុគ្គលិកយោធាថៃ មកលើស្ត្រីខ្មែរ។
• ការបង្កើនសកម្មភាពយោធា៖ ការវាយប្រហារដោយមិនរើសមុខដោយប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ និងការដាក់ពង្រាយរបងលួសបន្លា រួមទាំងទូកុងតឺន័រដើម្បីរារាំងការធ្វើដំណើរ។
• បញ្ហាអធិបតេយ្យភាព៖ ការប៉ុនប៉ងប្តូរឈ្មោះតំបន់ភូមិសាស្ត្រនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងលើដីដែលកំពុងកាន់កាប់។
ការឆ្លើយតបជាអន្តរជាតិ និងជំហានបន្ទាប់
គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា តំណាងអន្តរជាតិដែលទទួលបានការរាយការណ៍ក្នុងសម័យប្រជុំទាំងនេះ បានសន្យាថានឹងរាយការណ៍ពីក្តីបារម្ភរបស់កម្ពុជាដោយផ្ទាល់ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលរៀងៗខ្លួន។ លើសពីនេះ ភាគីជាច្រើនបានផ្តល់ដំបូន្មានជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងចែករំលែក “បទពិសោធន៍ល្អៗ” ក្នុងគោលបំណងដោះស្រាយជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ តាមរយៈច្រកផ្លូវការទូតដោយសន្តិវិធី។
បេសកកម្មនេះសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញពីការផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់កម្ពុជា ឆ្ពោះទៅរកការប្រើប្រាស់វេទិកាសិទ្ធិមនុស្សសកល ដើម្បីស្វែងរកការសម្របសម្រួល និងសម្ពាធអន្តរជាតិ ចំពោះជម្លោះដែនដី និងបញ្ហាមនុស្សធម៌ដែលបានអូសបន្លាយពេលយ៉ាងយូរជាមួយប្រទេសជិតខាង។
-
បច្ចុប្បន្នភាពសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់៖ លោក Trump គ្រោងបញ្ជូនយោធាការពារនាវាដឹកប្រេងក្នុងច្រកសមុទ្រ Hormuz ខណៈអ៊ីស្រាអែលបន្តវាយប្រហារ
[វ៉ាស៊ីនតោន/តេហេរ៉ង់] — ស្ថានភាពសង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាបានឈានដល់ចំណុចរបត់ដ៏គ្រោះថ្នាក់ថ្មីមួយ នៅពេលដែលប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Donald Trump បានចេញបញ្ជាឱ្យកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការអមដំណើរ (Escort) នាវាដឹកប្រេងឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការបិទផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់នេះពីសំណាក់អ៊ីរ៉ង់។
ការធានាសន្តិសុខថាមពលពិភពលោក
ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍តាមបណ្ដាញសង្គម លោក Trump បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា៖ «ទោះក្នុងតម្លៃណាក៏ដោយ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងធានាឱ្យបាននូវចរន្តថាមពលដោយសេរីសម្រាប់ពិភពលោក»។ បទបញ្ជានេះតម្រូវឱ្យកងនាវាជើងទឹកអាមេរិកត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីការពារនាវាពាណិជ្ជកម្ម បន្ទាប់ពីមានសេចក្តីរាយការណ៍ថា នាវាដឹកប្រេងយ៉ាងតិចចំនួន ៥ ត្រូវបានរងការវាយប្រហារក្នុងរយៈពេល ៤ ថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ដែលបណ្តាលឱ្យចរាចរណ៍តាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ស្ទើរតែជាប់គាំងទាំងស្រុង។
ប្រតិបត្តិការយោធា «រលកយក្ស» របស់អ៊ីស្រាអែល
ទន្ទឹមនឹងការសម្រេចចិត្តរបស់អាមេរិក កងកម្លាំងការពារអ៊ីស្រាអែល (IDF) បានប្រកាសពីការបើកយុទ្ធនាការវាយប្រហារតាមអាកាស «ទ្រង់ទ្រាយធំ» ទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ គោលដៅសំខាន់ៗរួមមាន៖
-
ទីតាំងបាញ់បង្ហោះមីស៊ីល និងប្រព័ន្ធការពារអាកាស។
-
ស្ថាប័នសន្តិសុខ និងទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ក្នុងទីក្រុងតេហេរ៉ង់។
-
មន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់របស់អ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូប ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិតក្នុងប្រតិបត្តិការកម្ទេចជម្រកក្រោមដី។
វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់ជាសកល
ការបិទច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងប្រហែល ២០% នៃពិភពលោក បានធ្វើឱ្យទីផ្សារថាមពលមានការរង្គោះរង្គើ៖
-
តម្លៃប្រេង៖ តម្លៃប្រេងឆៅប្រភេទ Brent បានហក់ឡើងដល់ជាង $៨១ ក្នុងមួយបារ៉ែល ហើយអ្នកវិភាគខ្លះបារម្ភថាវាអាចឡើងដល់ $១០០ ប្រសិនបើជម្លោះអូសបន្លាយ។
-
ការដឹកជញ្ជូនហ្គាស (LNG)： ប្រទេសកាតាបានផ្អាកការផលិតហ្គាសមួយផ្នែក ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃហ្គាសនៅអឺរ៉ុបហក់ឡើងខ្ពស់ភ្លាមៗ។
-
ហានិភ័យអតិផរណា៖ សហគមន៍អន្តរជាតិមានការព្រួយបារម្ភថា ការឡើងថ្លៃថាមពលនឹងធ្វើឱ្យអតិផរណាសកលកើនឡើងវិញ ដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនគ្រប់ទីកន្លែង។
ការតាមដានស្ថានភាព
បច្ចុប្បន្ន ពិភពលោកកំពុងតាមដានមើលថាតើអ៊ីរ៉ង់នឹងមានប្រតិកម្មយ៉ាងណា ចំពោះការបញ្ជូនកងនាវាអមដំណើររបស់អាមេរិក។ ការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយផ្ទាល់នៅតំបន់ទឹកនេះ អាចជាភ្លើងឆេះរាលដាលប្រែក្លាយទៅជាសង្គ្រាមតំបន់ពេញទំហឹង ដែលពិបាកនឹងគ្រប់គ្រង។
-
