-
អ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារថ្មី «ទ្រង់ទ្រាយធំ» លើទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ចំពេលសង្គ្រាមឈានចូលសប្តាហ៍ទីពីរ
នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសពីការវាយប្រហារតាមអាកាសយ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅលើទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ដែលបណ្តាលឱ្យតម្លៃប្រេងសកលហក់ឡើងខ្ពស់ដោយសារក្តីបារម្ភលើការកាត់ផ្តាច់ការផ្គត់ផ្គង់។ រូបភាពពីទីភ្នាក់ងារ AFP បានបង្ហាញពីផ្សែងខ្មួលខ្មាញ់ចេញពីព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ Mehrabad ក្រោយរងការប៉ះទង្គិច។
យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកដែលបានចាប់ផ្តើមកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ បានធ្វើឱ្យមានការវាយបកពីសំណាក់អ៊ីរ៉ង់ទៅលើសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកក្នុងតំបន់។ ប្រព័ន្ធការពារអាកាសនៅហ្សេរុយសាឡឹម ឌូប៉ៃ និងរីយ៉ាត បានបន្លឺឡើង ខណៈដែលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលផ្លោងដែលតម្រង់ទៅរកមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក។
យោធាអាមេរិកបានឱ្យដឹងថា គោលដៅដែលត្រូវបានកម្ទេចរួមមាន៖ ទីស្នាក់ការកណ្តាលនៃឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់, មជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាការ, ប្រព័ន្ធការពារអាកាស, មូលដ្ឋានមីស៊ីល, និងនាវាចម្បាំងជាច្រើន។
ជំហរនយោបាយ និងវិបត្តិមនុស្សធម៌
លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានច្រានចោលការចរចា ហើយទាមទារឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចុះចាញ់ទាំងស្រុង។ លោកថែមទាំងសន្យាថានឹងជួយស្តារសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ឡើងវិញ ប្រសិនបើមានការតែងតាំងអ្នកដឹកនាំថ្មីជំនួសលោក Ayatollah Ali Khamenei ដែលត្រូវបានសម្លាប់កាលពីសប្តាហ៍មុន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអ៊ីរ៉ង់ប្រចាំ UN បានបញ្ជាក់ថា ការជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំគឺជាសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់។
ស្ថានភាពនៅប្រទេសលីបង់ក៏កំពុងស្ថិតក្នុងភាពអាសន្នផងដែរ ដោយមានមនុស្សជាង ២១៧ នាក់បានស្លាប់ និង ៣០០,០០០ នាក់ត្រូវភៀសខ្លួន។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានព្រមានថា ស្ថានភាពនេះអាចនឹង «រុញច្រានឱ្យផុតពីការគ្រប់គ្រងរបស់នរណាម្នាក់» ប្រសិនបើគ្មានការចរចាការទូតជាបន្ទាន់នោះទេ។
សង្ខេបព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ
• ការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំ៖ អ៊ីស្រាអែលបានបើកការទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅលើរដ្ឋធានីតេអេរ៉ង់ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ រួមទាំងព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ Mehrabad ខណៈដែលសង្គ្រាមបានឈានចូលដល់សប្តាហ៍ទីពីរ។
• ចំនួនគោលដៅ៖ បញ្ជាការដ្ឋានកណ្តាលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (CENTCOM) បញ្ជាក់ថា គោលដៅជាង ៣,០០០ កន្លែងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានវាយប្រហារក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍មកនេះ។
• លក្ខខណ្ឌរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកបានប្រកាសថា សង្គ្រាមនឹងបញ្ចប់ទៅបាន លុះត្រាតែអ៊ីរ៉ង់ «ចុះចាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ» ប៉ុណ្ណោះ។
• ផលប៉ះពាល់ក្នុងតំបន់៖ ការសងសឹកបានរីករាលដាលដល់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រ រួមមានអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត (ស្ទាក់ចាប់មីស៊ីល) ឌូប៉ៃ និងកូវ៉ែត ដែលបណ្តាលឱ្យមានជនស៊ីវិលស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។
-
ធនាគារជាតិកម្ពុជាបង្ហាញពីស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់ និងអតិផរណាទាបក្នុងឆ្នាំ២០២៥
លោកស្រី ជា សិរី ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា (NBC) បានបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ នៅតែរក្សាបានភាពវិជ្ជមាន។ កម្ពុជាអាចរក្សាបាននូវស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់ និងកម្រិតអតិផរណាទាប ព្រមទាំងបានដាក់ចេញនូវវិធានការជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំៗមួយចំនួន។
ការលើកឡើងនេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងជំនួបពិភាក្សាជាមួយក្រុមការងារនៃមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ដឹកនាំដោយលោក Kenichiro Kashiwase កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមីនា នៅទីស្នាក់ការធនាគារជាតិ។
ចំណុចសំខាន់ៗនៃស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០២៥៖
* ការឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រឈម៖ ធនាគារជាតិបានដាក់ចេញវិធានការថ្មីៗដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំខាន់ៗ រួមមាន៖ ផលប៉ះពាល់ពីភាពតានតឹងនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ, បញ្ហាបទល្មើសស៊ីប៊ែរ (Cyber Fraud) និងដំណើរការទូទាត់សងប្រាក់ក្នុងវិស័យធនាគារឱ្យស្របតាមច្បាប់ជាធរមាន។* អត្រាអតិផរណា៖ អតិផរណាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានកើនឡើងដល់ ២,៥% (បន្ទាប់ពីធ្លាក់ចុះមកកម្រិតទាបបំផុត ០,៨% កាលពីឆ្នាំ២០២៤)។ ការកើនឡើងនេះបណ្តាលមកពីតម្លៃអាហារកើនឡើងនៅដើមឆ្នាំ ប៉ុន្តែត្រូវបានសម្រាលវិញដោយសារការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃប្រេងឆៅលើទីផ្សារពិភពលោក។
* ស្ថិរភាពប្រាក់រៀល៖ អត្រាប្តូរប្រាក់រៀលធៀបនឹងដុល្លារអាមេរិកមានស្ថិរភាព និងមានសន្ទុះឡើងថ្លៃបន្តិចបន្តួច ដោយអត្រាមធ្យមគឺ ៤,០១១ រៀលក្នុងមួយដុល្លារ (ធៀបនឹង ៤,០៧១ រៀលក្នុងឆ្នាំ២០២៤)។
កត្តាជំរុញឱ្យប្រាក់រៀលមានតម្លៃ៖
១. ការកើនឡើងនៃតម្រូវការប្រើប្រាស់ប្រាក់រៀលក្នុងការចាយវាយប្រចាំថ្ងៃ។
២. កំណើនផលិតកម្មកសិកម្ម។
៣. ការរីកចម្រើននៃការទូទាត់តាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកជាប្រាក់រៀល។
“សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅតែបន្តរីកចម្រើន បើទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមពីខាងក្រៅធ្វើឱ្យល្បឿនកំណើនយឺតជាងឆ្នាំមុនៗក៏ដោយ។ អតិផរណានៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប និងអាចគ្រប់គ្រងបាន ខណៈដែលប្រាក់រៀលរក្សាបាននូវស្ថិរភាពរឹងមាំ” — របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ ២០២៥ របស់ធនាគារជាតិជាចុងក្រោយ តំណាង IMF លោក Kashiwase បានបង្ហាញពីការគាំទ្រក្នុងការបន្តជួយអភិវឌ្ឍវិស័យធនាគារនៅកម្ពុជា តាមរយៈការផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេស អាហារូបករណ៍ និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពមន្ត្រីកម្ពុជាបន្ថែមទៀត។
-
អ្នកសារព័ត៌មាន The New York Times ចុះផ្ទាល់ដល់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីផ្ដិតយករូបភាពនៃការខូចខាតក្រោយការវាយប្រហារ
[ខេត្តព្រះវិហារ] — ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិមកពីស្ថាប័នព័ត៌មានដ៏ល្បីល្បាញ The New York Times បានធ្វើដំណើរចុះទៅដល់បរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មាន និងផ្ដិតយករូបភាពជាក់ស្ដែងអំពីស្ថានភាពបាក់បែកនៃតួប្រាសាទ បន្ទាប់ពីមានការវាយប្រហារដោយអាវុធធុនធ្ងន់ពីសំណាក់យោធាថៃកាលពីខែធ្នូកន្លងទៅ។
តាមសេចក្ដីរាយការណ៍ពីតំបន់ជួរមុខ បានឱ្យដឹងថា ការចុះមកដល់របស់អ្នកសារព័ត៌មានបរទេសនាពេលនេះ គឺក្នុងគោលបំណងបង្ហាញពិភពលោកឱ្យបានឃើញកាន់តែច្បាស់អំពីផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសម្បត្តិវប្បធម៌មនុស្សជាតិ ដែលត្រូវបានការពារដោយច្បាប់អន្តរជាតិ។ រូបភាពដែលត្រូវបានផ្ដិតយក រួមមានស្នាមបែកបាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ ក្បូរក្បាច់ចម្លាក់ដែលរងការខូចខាត និងដាននៃការផ្ទុះគ្រាប់កាំភ្លើងធំដែលបានធ្លាក់ចំតួប្រាសាទបុរាណមួយនេះ។
មន្ត្រីអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបានបញ្ជាក់ថា ការខូចខាតដែលកើតឡើងកាលពីខែធ្នូ គឺជាការបាត់បង់ដ៏ធំធេងសម្រាប់បេតិកភណ្ឌខ្មែរ។ វត្តមានរបស់អ្នកកាសែត The New York Times ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាសាក្សីដ៏សំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយការពិតទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ អំពីទង្វើរំលោភបំពាន និងការបំផ្លិចបំផ្លាញមកលើតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលគ្មានទោសពៃរ៍។
យោធាកម្ពុជាដែលឈរជើងនៅតំបន់នោះ បានសម្របសម្រួល និងធានាសុវត្ថិភាពជូនក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចបំពេញភារកិច្ចបានយ៉ាងពេញលេញក្នុងការចងក្រងជាឯកសាររូបភាព និងវីដេអូ។ របាយការណ៍លម្អិតរបស់អ្នកសារព័ត៌មានអាមេរិកាំងនេះ រំពឹងថានឹងត្រូវចុះផ្សាយក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ ដែលនឹងធ្វើឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងពីសំណាក់អង្គការ UNESCO និងបណ្ដាប្រទេសនានាជុំវិញពិភពលោក។
គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ហើយការវាយប្រហារណាមួយមកលើតំបន់នេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើអនុសញ្ញាក្រុងឡាអេឆ្នាំ ១៩៥៤ ស្តីពីការការពារទ្រព្យសម្បត្តិវប្បធម៌ក្នុងករណីមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ៕
