សុខភាពគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុត ប៉ុន្តែជារឿយៗរាងកាយរបស់យើងតែងតែបញ្ជូនសញ្ញាព្រមានផ្សេងៗដែលយើងមើលរំលង ឬគិតថាជារឿងធម្មតា។ ការដឹងខ្លួនមុន និងការយកចិត្តទុកដាក់លើសញ្ញាទាំងនេះ អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតអ្នកពីជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបាន។

ខាងក្រោមនេះគឺជា សញ្ញាព្រមានសុខភាពទាំង ៧ យ៉ាង ដែលអ្នកមិនគួរមើលរំលង៖

១. ការស្រកទម្ងន់ខុសធម្មតាដោយគ្មានមូលហេតុ

ប្រសិនបើអ្នកមិនបានតមអាហារ ឬហាត់ប្រាណខ្លាំងក្លាទេ ប៉ុន្តែទម្ងន់របស់អ្នកស្រកចុះយ៉ាងលឿន (ឧទាហរណ៍៖ ស្រកលើសពី ៥% នៃទម្ងន់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលខ្លី) វាអាចជាសញ្ញានៃបញ្ហាសុខភាពដូចជា៖

• ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

• បញ្ហាក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត

• ឬក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ អាចជាសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺមហារីក។

២. អស់កម្លាំងខ្លាំងទោះបីជាសម្រាកគ្រប់គ្រាន់

ការមានអារម្មណ៍ថាអស់កម្លាំងខ្លាំង ល្ហិតល្ហៃ ដែលមិនបាត់ទៅវិញក្រោយពេលគេងលក់ស្រួល អាចជាសញ្ញានៃ កង្វះជាតិដែក (ស្លេកស្លាំង) បញ្ហាបេះដូង ឬបញ្ហាផ្លូវចិត្តដូចជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្តជាដើម។

៣. ការប្រែប្រួលនៃបន្ទោបង់ ឬការនោម

ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់បន្ទោបង់ដែលអូសបន្លាយលើសពី ២ សប្តាហ៍ ដូចជាការរាគរូសរ៉ាំរ៉ៃ ទល់លាមកខ្លាំង ឬមានឈាមក្នុងលាមក/ទឹកនោម គឺជាសញ្ញាដែលត្រូវជួបគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់ ព្រោះវាអាចពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ឬតម្រងនោម។

៤. ការឈឺក្បាលខ្លាំងភ្លាមៗ

ការឈឺក្បាលដែលកើតឡើងភ្លាមៗ និងខ្លាំងក្លាមិនធ្លាប់មានពីមុនមក (Thunderclap headache) អាចជាសញ្ញានៃការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល។ កុំរង់ចាំរហូតដល់វាបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។

៥. ដង្ហើមខ្លី ឬពិបាកដកដង្ហើម

ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ថាពិបាកដកដង្ហើម ទោះបីជាកំពុងសម្រាក ឬធ្វើសកម្មភាពតិចតួចក៏ដោយ វាអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃ៖

• ជំងឺហឺត ឬបញ្ហាសួត

• បញ្ហាបេះដូង (ដូចជាការស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង)។

៦. ការប្រែប្រួលលើស្បែក ឬប្រជ្រុយ

ចូរពិនិត្យមើលរាងកាយរបស់អ្នក។ ប្រសិនបើមានប្រជ្រុយដែលដុះធំលឿន ខុសរូបរាង ប្តូរពណ៌ ឬមានដំបៅដែលមិនព្រមសះស្បើយ ទាំងនេះអាចជាសញ្ញានៃមហារីកស្បែក។

៧. ចក្ខុវិស័យប្រែប្រួលភ្លាមៗ

ការមើលឃើញមិនច្បាស់ ស្រវាំងភ្នែក ឃើញចំណុចខ្មៅ ឬបាត់បង់ការមើលឃើញមួយចំហៀងភ្លាមៗ អាចជាសញ្ញានៃជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬបញ្ហាភ្នែកធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវការការព្យាបាលជាបន្ទាន់។

ចំណាំ៖ អត្ថបទនេះផ្តល់ជូនសម្រាប់ជាចំណេះដឹងទូទៅប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើអ្នកមានសញ្ញាណាមួយក្នុងចំណោមចំណុចខាងលើ សូមប្រញាប់ទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឲ្យបានច្បាស់លាស់។

ការគេង មិនមែនគ្រាន់តែជាការសម្រាកភ្នែកពីរបីម៉ោងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាដំណើរការដ៏សំខាន់ដែលរាងកាយប្រើដើម្បីជួសជុលកោសិកា និងពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ការគេងមិនគ្រប់គ្រាន់ជាប្រចាំ អាចនាំឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរដូចជា លើសឈាម ជំងឺបេះដូង និងបញ្ហាផ្លូវចិត្ត។

ខាងក្រោមនេះគឺជាវិធីសាស្ត្រងាយៗ ដើម្បីជួយឱ្យអ្នកគេងបានស្កប់ស្កល់ និងមានថាមពលនៅថ្ងៃបន្ទាប់៖

១. កំណត់កាលវិភាគគេងឱ្យបានច្បាស់លាស់
រាងកាយរបស់យើងមាន “នាឡិកាជីវសាស្ត្រ” (Circadian Rhythm)។ ការចូលគេង និងក្រោកពីគេងនៅ ម៉ោងដដែលជារៀងរាល់ថ្ងៃ (សូម្បីតែថ្ងៃឈប់សម្រាក) ជួយឱ្យរាងកាយស៊ាំនឹងវដ្តនៃការសម្រាក ដែលធ្វើឱ្យអ្នកងាយស្រួលក្នុងការគេងលក់ និងភ្ញាក់ឡើងដោយស្រស់ថ្លា។

២. បង្កើតបរិយាកាសបន្ទប់គេងឱ្យមានផាសុកភាព
បន្ទប់គេងរបស់អ្នកគួរតែជា “ឋានសួគ៌នៃការសម្រាក”៖
* ភាពងងឹត៖ ប្រើវាំងននក្រាស់ៗ ឬរបាំងភ្នែកដើម្បីបិទពន្លឺ។
* សីតុណ្ហភាព៖ រក្សាបន្ទប់ឱ្យមានភាពត្រជាក់ល្មម (មិនក្តៅពេក ឬរងាពេក)។

* ស្ងប់ស្ងាត់៖ កាត់បន្ថយសំឡេងរំខានពីខាងក្រៅ។

៣. កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក
យ៉ាងហោចណាស់ ៣០ ទៅ ៦០ នាទីមុនពេលគេង អ្នកគួរតែឈប់ប្រើទូរស័ព្ទ កុំព្យូទ័រ ឬទូរទស្សន៍។ ពន្លឺពណ៌ខៀវ (Blue Light) ពីឧបករណ៍ទាំងនេះ រារាំងការផលិតសារធាតុ Melatonin ដែលជាអ័រម៉ូនជួយឱ្យយើងងងុយគេង។

៤. ប្រយ័ត្នចំពោះរបបអាហារ
* ជៀសវាងជាតិកាហ្វេអ៊ីន៖ កុំញ៉ាំកាហ្វេ ឬភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងនៅពេលរសៀល ឬល្ងាច។
* កុំញ៉ាំឆ្អែតពេកមុនគេង៖ ការញ៉ាំអាហារធ្ងន់ៗមុនពេលចូលគេង អាចធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយអាហារធ្វើការខ្លាំង បណ្តាលឱ្យពិបាកដកដង្ហើម ឬចុកទ្រូង (Acid Reflux)។
* កាត់បន្ថយគ្រឿងស្រវឹង៖ ទោះបីជាស្រាធ្វើឱ្យអ្នកងងុយគេងលឿន ប៉ុន្តែវាធ្វើឱ្យគុណភាពនៃការគេងធ្លាក់ចុះ (គេងមិនបានស្កប់)។

៥. ហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់
ការធ្វើចលនារាងកាយនៅពេលថ្ងៃ ជួយឱ្យអ្នកងងុយគេងលឿន និងគេងលក់បានជ្រៅនៅពេលយប់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជៀសវាងការហាត់ប្រាណខ្លាំងៗនៅជិតម៉ោងចូលគេងពេក ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ស្វាហាប់ពេក រហូតគេងមិនលក់។
តារាង៖ រយៈពេលនៃការគេងដែលណែនាំតាមអាយុ

| កុមារ (៦-១៣ ឆ្នាំ) | ៩ ទៅ ១១ ម៉ោង |
| យុវវ័យ (១៤-១៧ ឆ្នាំ) | ៨ ទៅ ១០ ម៉ោង |
| មនុស្សពេញវ័យ (១៨-៦៤ ឆ្នាំ) | ៧ ទៅ ៩ ម៉ោង |
| មនុស្សចាស់ (៦៥ ឆ្នាំឡើង) | ៧ ទៅ ៨ ម៉ោង |

ដំបូន្មានបន្ថែម៖ ប្រសិនបើអ្នកនៅតែមានបញ្ហាគេងមិនលក់លើសពី ២-៣ សប្តាហ៍ ទោះបីជាបានសាកល្បងវិធីខាងលើហើយក៏ដោយ អ្នកគួរតែពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញ ដើម្បីពិនិត្យរកមើលបញ្ហាសុខភាពផ្សេងៗ។