-
កម្ពុជាចោទប្រកាន់ថៃពីបទរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស នៅឯក្រុមប្រឹក្សាអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងហ្សឺណែវ
ទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស – លោក គេអូ រ៉េមី ប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRC) បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៦១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីលើកឡើងពីក្តីបារម្ភដែលកំពុងកើនឡើងពាក់ព័ន្ធនឹងភាពតានតឹងទ្វេភាគី និងការរំលោភបំពាននានា។
យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការដែលចេញផ្សាយដោយគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជានៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា បេសកកម្មនេះរួមមានសកម្មភាពការទូតយ៉ាងមមាញឹក។ លោក គេអូ រ៉េមី បានចូលរួមក្នុងជំនួបទ្វេភាគីចំនួន ២៩ លើក ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធអន្តរជាតិសំខាន់ៗ រួមមានថ្នាក់ដឹកនាំអង្គការសហប្រជាជាតិ តំណាងអង្គការអន្តរជាតិ ប្រទេសសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។
ការចោទប្រកាន់ពីការប្រព្រឹត្តខុសធ្ងន់ធ្ងរ
ក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចពិភាក្សាទាំងនេះ គណៈប្រតិភូកម្ពុជាបានលើកឡើងនូវការចោទប្រកាន់ធ្ងន់ៗប្រឆាំងនឹងអាជ្ញាធរថៃ ដោយចាត់ទុកសកម្មភាពទាំងនោះថាជា “ការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់អន្តរជាតិ”។ បណ្តឹងតវ៉ាជាក់លាក់ដែលត្រូវបានបង្ហាញទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមមាន៖
• ការឈ្លានពានតាមព្រំដែន៖ ការបិទច្រកព្រំដែនដោយឯកតោភាគី និងការបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់។
• អំពើហិង្សាលើស្ត្រី៖ របាយការណ៍អំពីករណីអំពើហិង្សាផ្លូវភេទដែលប្រព្រឹត្តដោយបុគ្គលិកយោធាថៃ មកលើស្ត្រីខ្មែរ។
• ការបង្កើនសកម្មភាពយោធា៖ ការវាយប្រហារដោយមិនរើសមុខដោយប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ និងការដាក់ពង្រាយរបងលួសបន្លា រួមទាំងទូកុងតឺន័រដើម្បីរារាំងការធ្វើដំណើរ។
• បញ្ហាអធិបតេយ្យភាព៖ ការប៉ុនប៉ងប្តូរឈ្មោះតំបន់ភូមិសាស្ត្រនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងលើដីដែលកំពុងកាន់កាប់។
ការឆ្លើយតបជាអន្តរជាតិ និងជំហានបន្ទាប់
គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា តំណាងអន្តរជាតិដែលទទួលបានការរាយការណ៍ក្នុងសម័យប្រជុំទាំងនេះ បានសន្យាថានឹងរាយការណ៍ពីក្តីបារម្ភរបស់កម្ពុជាដោយផ្ទាល់ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលរៀងៗខ្លួន។ លើសពីនេះ ភាគីជាច្រើនបានផ្តល់ដំបូន្មានជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងចែករំលែក “បទពិសោធន៍ល្អៗ” ក្នុងគោលបំណងដោះស្រាយជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ តាមរយៈច្រកផ្លូវការទូតដោយសន្តិវិធី។
បេសកកម្មនេះសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញពីការផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់កម្ពុជា ឆ្ពោះទៅរកការប្រើប្រាស់វេទិកាសិទ្ធិមនុស្សសកល ដើម្បីស្វែងរកការសម្របសម្រួល និងសម្ពាធអន្តរជាតិ ចំពោះជម្លោះដែនដី និងបញ្ហាមនុស្សធម៌ដែលបានអូសបន្លាយពេលយ៉ាងយូរជាមួយប្រទេសជិតខាង។
-
វិបត្តិថាមពលសកល៖ តម្លៃប្រេងហក់ឡើងខ្លាំងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល ២ ឆ្នាំ ខណៈច្រកសមុទ្រ Hormuz ជាប់គាំង
[ទីក្រុងឡុងដ៍] — ទីផ្សារថាមពលពិភពលោកកំពុងស្ថិតក្នុងភាពរង្គោះរង្គើយ៉ាងខ្លាំង ដោយតម្លៃប្រេងឆៅបានហក់ឡើងខ្ពស់បំផុតមិនធ្លាប់មានគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៤ មក។ ការកើនឡើងនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីមានការវាយប្រហារតាមអាកាសលើអ៊ីរ៉ង់ និងការផ្អាកចរាចរណ៍នាវាដឹកប្រេងតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ពិភពលោក។
១. សន្ទុះនៃតម្លៃប្រេងនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ
គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី ៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តម្លៃប្រេងឆៅប្រភេទ Brent ដែលជាចំណុចដៅសកល បានហក់ឡើងលើសពី $៨៥ ក្នុងមួយបារ៉ែល (កើនឡើងប្រហែល ៧% ក្នុងរយៈពេលតែមួយថ្ងៃ)។ ចំណែកឯប្រេងឆៅរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (WTI) ក៏បានហក់ឡើងដល់ជាង $៧៧ ក្នុងមួយបារ៉ែល ផងដែរ។ នេះគឺជាការកើនឡើងជាប់ៗគ្នា រយៈពេល ៣ ថ្ងៃមកហើយ ដែលជម្រុញដោយក្ដីបារម្ភពីការដាច់ចរន្តផ្គត់ផ្គង់ពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។
២. មូលហេតុចម្បងនៃការព្យាករណ៍អវិជ្ជមាន
-
ការជាប់គាំងនៅច្រកសមុទ្រ Hormuz៖ ច្រកសមុទ្រនេះដឹកជញ្ជូនប្រេងប្រហែល ២០% នៃតម្រូវការពិភពលោក។ ការដែលអ៊ីរ៉ង់គំរាមបិទផ្លូវទឹក និងការកើនឡើងនៃតម្លៃធានារ៉ាប់រងនាវា បានធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនជាច្រើនសម្រេចចិត្តផ្អាកដំណើរការ ឬបង្វែរទិសដៅ។
-
យុទ្ធសាស្ត្រ «Escort» របស់លោក Trump៖ ទោះបីជាការប្រកាសរបស់លោក Trump ក្នុងការបញ្ជូនកងនាវាការពារនាវាដឹកប្រេងបានជួយសម្រួលអារម្មណ៍ទីផ្សារខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគមើលឃើញថា នេះគឺជាសញ្ញានៃការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់ជម្លោះរយៈពេលវែង ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងនៅតែរក្សាកម្រិតខ្ពស់។
-
ការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ៖ ការវាយប្រហាររបស់ IDF ទៅលើទីតាំងយោធា និងអាចរាលដាលដល់ទីតាំងថាមពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ បានធ្វើឱ្យមានការបារម្ភថាការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងប្រហែល ១.៦ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃរបស់អ៊ីរ៉ង់ នឹងត្រូវបាត់បង់ពីទីផ្សារទាំងស្រុង។
៣. ផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី និងកម្ពុជា
តាមការប៉ាន់ស្មានពីស្ថាប័ន Goldman Sachs ប្រសិនបើតម្លៃប្រេងនៅតែបន្តស្ថិតក្នុងរង្វង់ $៨៥ ទៅ $១០០ នោះ៖
-
អតិផរណា៖ តំបន់អាស៊ីអាចនឹងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃអតិផរណាប្រហែល ០.៧% បន្ថែមទៀត។
-
តម្លៃទំនិញ៖ តម្លៃដឹកជញ្ជូននឹងកើនឡើង ដែលនាំឱ្យទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃឡើងថ្លៃតាមគ្នា។
-
តម្លៃប្រេងសាំងនៅតាមស្ថានីយ៖ អ្នកប្រើប្រាស់នឹងមានអារម្មណ៍ពីការប្រែប្រួលតម្លៃនៅតាមស្ថានីយសាំងក្នុងរយៈពេល ១ ទៅ ២ សប្តាហ៍ខាងមុខនេះ។
៤. ការព្យាករណ៍ទៅអនាគត
អ្នកជំនាញមកពី JPMorgan និង Barclays ព្រមានថា ប្រសិនបើច្រកសមុទ្រ Hormuz ត្រូវបានបិទទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេលយូរ តម្លៃប្រេងអាចនឹងហក់ឡើងដល់ $១០០ ឬលើសពីនេះ ក្នុងពេលដ៏ខ្លី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Trump បានធានាថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងប្រើប្រាស់ប្រេងបម្រុងយុទ្ធសាស្ត្រ (SPR) ដើម្បីទប់ទល់នឹងការឡើងថ្លៃនេះ។
-
